Ο αγνός και ανιδιοτελής Αγωνιστής από την Πάτρα που θυσιάστηκε στο Μεσολόγγι, αφού πρόσφερε την περιουσία του στον αγώνα.
Αξίζει να ξέρουμε την ζωή και την προσφορά αυτού του Αγωνιστή.
Μια από τις ευγενέστερες μορφές της Πάτρας και του Αγώνα της Επανάστασης του 1821. Γόνος της αρχοντικής οικογένειας Μαργαρίτη από την Ήπειρο, που μετά από περιπετειώδη ζωή με τους Τούρκους, οι πρόγονοι του έφτασαν στο Αιτωλικό, μετά χωρίστηκαν ο θείος του στην Πάτρα και ο πατέρας του Γεώργιος στη Κόρινθο, όπου γεννήθηκε ο Ιωάννης. Μετά τον θάνατο των γονιών του εγκαταστάθηκε στην Πάτρα το 1786 κοντά στους συγγενείς του. Έδωσε όλη την πατρική περιουσία ως προίκα στην αδερφή του. Εκεί άλλαξε το όνομα του σε Παπαδιαμαντόπουλος, λόγω του παππού παπα-Διαμαντή. Ασχολήθηκε με το εμπόριο σταφίδας και άλλων αγροτικών προιόντων με μεγάλη επιτυχία. Παντρεύτηκε την Ελένη Καλαμοδάρτη, από αρχοντική οικογένεια της Πάτρας. Έκανε μεγάλη περιουσία με πολλά καταστήματα, ακίνητα, αμπελώνες, ελαιώνες, οινοποιεία, ελαιοτριβεία, εμπορικά πλοία και τράπεζα. Ήταν έξυπνος, ικανός, ανδρείος και βαθιά θρησκευόμενος. Εγγονός του ήταν ο λογοτέχνης και ποιητής Ζαν Μορεάς.
Επί σειρά ετών διετέλεσε πρόκριτος της Πάτρας. Το 1819 μυήθηκε στην Φιλική Εταιρεία, στην οποία κατέθεσε αμέσως το ποσό των 7.000 γροσίων και στη συνέχεια έγινε ο γενικός ταμίας της.
Όταν οι Τούρκοι άρχισαν να τον υποψιάζονται,για να τους καθησυχάσει έδωσε σε 23 απ’ αυτούς δάνεια συνολικού ύψους 150.000 γροσίων. Η Επανάσταση του 1821 στην Πάτρα άρχισε από το σπίτι του εναντίον του οποίου επιτέθηκαν οι Τούρκοι. Κατόρθωσε όμως να διαφύγει, υπέγραψε την επαναστατική προκήρυξη και συνέχισε την επαναστατική του δράση στη Ζάκυνθο, στις Σπέτσες και την Ανγκόνα της Ιταλίας για να ζητήσει ενισχύσεις και να προμηθευτεί πολεμοφόδια. Το 1821 πήρε μέρος στην Α΄ Εθνοσυνέλευση και ήταν γενικός φροντιστής του στρατοπέδου της Πάτρας. Το 1825 ορίστηκε υπεύθυνος της Δυτικής Ελλάδας και έφτασε στο Μεσολόγγι.
Άρχισε και η πορεία του Παπαδιαμαντόπουλου προς τη θυσία, μαζί με όλους τους πολιορκημένους.
Έγραψε στη σύζυγο του που βρισκόταν στη Ζάκυνθο:«…Μην στενοχωρείσθε, όταν εγώ δια την τιμήν μας, δια την ζωήν σας και την ησυχίαν σας απεφάσισα να βασανίζωμαι και κινδυνεύω το άτομο μου, και δι’ αγάπην της πίστεως και πατρίδος αγωνίζομαι όσον δύναμαι…”
Στις 12-12-1825 έγραψε τον Γεώργιο Λαδόπουλο στη Ζάκυνθο: «...Το Μεσολόγγι κινδυνεύει δι’ έλλειψιν τροφών και μόνη η μετά σπουδής αποστολή αυτών εμπορεί να το σώσει. Από την προθυμία σας και ζήλον σας λοιπόν κρέμαται η σωτηρία του, εις την οποίαν εμπορείτε να συνδράμετε ουσιωδώς, κάμνοντες ταχυτάτην προμήθειαν τροφής. Ότι από το πολυάριθμο των δεν θέλει θολώσει το μάτι των υπερασπιστών του Μεσολογγίου επεδείχθη λαμπρώς εκ των πραγμάτων αυτών μόνη η έλλειψις των τροφών ημπορεί να τους στενοχωρήσει. Τροφάς λοιπόν, τροφάς και πάλιν τροφάς....»
Ο Παπαδιαμαντόπουλος βλέποντας ότι το Μεσολόγγι θα πέσει από την πείνα, αποφάσισε να πάει ο ίδιος στη Ζάκυνθο για να φέρει βοήθεια, τον Ιανουάριο 1826. Εκεί είχε πολλές γνωριμίες και κυρίως με το φιλικό Γεώργιο Λαδόπουλο. Οι πλούσιοι φίλοι του που άλλοτε τον θαύμαζαν για τις εμπορικές επιχειρήσεις του, τώρα εκπλήσσονται για την ηρωική αφοσίωση του στην πατρίδα.
“...Αλλά ελθών δια τον αγαπητόν Μεσολόγγιον του και όχι δι’ αυτούς, φωνάζει, παρακαλεί, εξορκίζει, μέμφεται, καταράται πάντας, όσοι δεν ήθελον σπεύσει να αποστείλωσι δια παντός τρόπου τροφάς εις Μεσολόγγιον. Και αφού πολλάς έλαβε, ματαιωθείσας δυστυχώς, υποσχέσεις περί αποστολής, παραλαμβάνει δύο μόνον πλοιάρια με αραβόσιτον και σίτον, ετοιμασθέντα εντός τριων ημερών και κωφεύων εις τας μετά δακρύων παρακλήσεις της συζύγου, των τέκνων και συγγενών και φίλων, απαιτούντων να αναβάλη επί ολίγας ημέρας την επιστροφήν του δια τον άφευκτον κίνδυνον εις ον έμελλε να εκτεθή, αναχωρεί τέλος επί πλοίου σημαιοστολίστου, εν μέσω αλαλαγμού και ευχών….την νύκταν εισέρχεται πάλιν εις Μεσολόγγιον δια του εχθρικού στόλου, πολιορκούντος στενώς όλας τας εισόδους….” Αναστασίου Γούδα “Βίοι Παράλληλοι” έκδοση 1868
Όπως, λοιπόν γράφει ο Α. Γούδας, τα δεινοπαθήματα του Παπαδιαμαντόπουλου μέχρι της 10 Απριλίου 1826 που έπεσε το Μεσολόγγι, ήταν απερίγραπτα. Υπέφερε από ρευματισμούς, οι στρατιώτες εξαγριωμένοι έκαναν επίθεση στο σπίτι του ζητώντας τροφή και νομίζοντες ότι τους την έκρυβε, τροφή δεν είχε και ο βοηθός του αναγκάστηκε στο τέλος να μαγειρέψει τον αγαπημένο του σκύλο ως αρνί δήθεν, χωρίς ο ίδιος να το γνωρίζει. Τελευταίο, προ της Εξόδου, πρόσφερε το άλογο του ως τροφή για τους πεινασμένους στρατιώτες, το άλογο στο οποίο στήριξε μια μικρή ελπίδα σωτηρίας, αφού ήταν εξαντλημένος από την πείνα, τις κακουχίες και τους ρευματισμούς από τους οποίους έπασχε.
Για το τέλος του Παπαδιαμαντόπουλου υπάρχουν πολλές εκδοχές. Λέγεται ότι αφού έδωσε σε τρεις συναγωνιστές από ένα αντίγραφο του καταστίχου της χρηματικής διαχείρησης (μερικά μόνο φύλλα εκ του ενός αντιγράφου σώθηκαν), εκ των οποίων οι διασωθέντες διηγήθηκαν στα παιδιά του ότι τον είδαν μέχρι τη γέφυρα που φορτώθηκε πολύ και κατέπεσε, μαζί της δε εχάθη πολύς κόσμος. Άλλοι κατάφεραν να σωθούν και προχωρήσουν μπροστά προς το μέρος του εχθρού και άλλοι να γυρίσουν πίσω στην πόλη φροντίζοντας ο καθένας για τη σωτηρία του.
Κάποιοι από τους απελευθερωμένους αιχμαλώτους είπαν ότι ο Παπαδιαμαντόπουλος επέστρεψε και ήταν μεταξύ αυτών που κάηκαν στο μύλο, κάποιες γυναίκες συρόμενες ως αιχμάλωτες είπαν ότι την επομένη της Εξόδου είδαν μετά βασάνων να αποκεφαλίζουν τον Παπαδιαμαντόπουλο μαζί με άλλους.
Υπάρχει και μια άλλη πληροφορία που έδωσε στο γιο του Παναγιώτη ο επιφανής Ζακυνθινός Δραγών διαβάζοντας ένα χειρόγραφο γάλλου αξιωματικού που υπηρετούσε με τον Ιμπραήμ τα εξής: Το επόμενο πρωί της Εξόδου οι αξιωματικοί του πασσά έφεραν αναφορά στη σκηνή του. Ένας απ’αυτούς ανέφερε ότι αιχμαλωτίστηκαν μεταξύ πολλών και δώδεκα επίσημοι του Μεσολογγίου, ένας εξ αυτών ο Παπαδιαμαντόπουλος, διοικητής της φρουράς και προεστός της Πάτρας. Ο Ιμπραΐμ μετά από σκέψη τους αποκεφάλησε όλους. Αυτή η εκδοχή αμφισβητείται γιατί ο Ιμπραΐμ σ’ αυτή τη περίπτωση θα έστελνε ως τρόπαιο τον Παπαδιαμαντόπουλο στους Οθωμανούς της Πάτρας.
Τέτοια υπήρξε η πολιτεία του Ιωάννη Παπαδιαμαντόπουλου στο Μεσολόγγι, τέτοιος ο ένδοξος θάνατος του, τέτοια η σύνεση και η αυταπάρνηση και τέτοιες οι θυσίες του σε όλον τον Αγώνα
αποδεδειγμένα με έγγραφα και μαρτυρίες.
Ο Σπηλιάδης αναφέρει: “...έπεσεν (εν Μεσολογγίω) και ο τίμιος, ο
αγαθός, ο ενάρετος πολίτης, ο πρώτος με τον Π.Πατρών και λοιπούς υψώσας
τον Σταυρόν του Σωτήρος Χριστού κατά των Αγαρηνών, ο προσενεγκών θυσίαν
την περιουσίαν του και πολλούς των αόπλων οπλίσας με όπλα και εφοδιάσας
με πυριτόβολα ίδια Ιω. Παπαδιαμαντόπουλος, και εξεπλήρωσε θεαρέστως τον
όρκον, τον οποίον έδωκεν. Ή ε λ ε υ θ ε ρ ί α ή θ ά ν α τ ο ς !
Άλλοι Αγωνιστές έδωσαν τη ζωή τους και μάλιστα πολύ νέοι, άλλοι μπήκαν στον Αγώνα με όλη τους την οικογένεια χάνοντας παιδιά, άλλοι έδωσαν όλη την περιουσία τους και έζησαν πάμπτωχοι, άλλοι ενώ δοξάστηκαν στα πεδία των μαχών έζησαν ξεχασμένοι μετά, άλλοι σκοτώθηκαν από φίλια πυρά ή φυλακίστηκαν από τη νεοσύστατη διοίκηση και άλλοι έδωσαν χωρίς σκέψη όλη τους τη μεγάλη περιουσία και τη ζωή τους ακόμα!
Στη τελευταία κατηγορία είναι ο Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος από την Πάτρα.
