Εικόνες της φύσης

Εικόνες της φύσης
Απρίλιος 2021! Καλό μήνα! Ανοιξιάτικη εικόνα από την πλατεία του χωριού Παλούμπα Γορτυνίας. Σε πρώτο πλάνο η προτομή του αγωνιστή του 21, στρατηγού Δημητράκη Πλαπούτα και πίσω η αποκατασθείσα ιστορική οικία του.

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Σάββατο, 17 Απριλίου 2021

Το μπαρούτι ή η μπαρούτη της Δημητσάνας έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην Επανάσταση

Απόσπασμα από “Ιστορία της Γορτυνίας” του Τάκη Κανδηλώρου

“….Αλλά ένεκα των αδιαλείπτων πολέμων η γεωργία εν ήκμαζεν εν Γορτυνία, ο δε κατά το 1688 περιοδεύσας Ενετός προνοητής Κορνέρ αλγεί βλέπων ημελημένως καλλιεργουμένας τας ευφόρους της Αρκαδίας χώρας, ως γράφει εν επιστολή της 8 Νοεμβρίου. Εν δε τη δημοσιευθείση αυτού εκθέσει προς την διοίκησιν γράφει ιταλιστί προς τοις άλλοις. “Η επαρχία της Καρυταίνης περιλαμβάνει και τα χωρία της Δημητσάνης (Dimitiana) και Στεμνίτσης (Stiminizza)  πλούσια εις γην μεταλλικήν, την οποίαν εξεμεταλλεύοντο οι Τούρκοι δια την παραγωγήν της πυρίτιδος, επιτυγχανούσης αρκούντως καλώς καθόσον ηδυνήθην ν’ αντιληφθώ”.
Ούτω λοιπόν κατά την έκθεσιν του προνοητού προ του τέλους του ΙΖ’ αιώνος παρήγεν η Δημητσάνα τας πρώτας ύλας, ήτοι προδήλως το νίτρον προς κατασκευήν της πυρίτιδος, εις την κατεργασίαν της οποίας έκτοτε ησχολούντο αυτόθι οι Τούρκοι, πολύ προ της κατακτήσεως του Μοροζίνη. Είνε δ’ ευνόητον ότι προ πολλού και οι Δημητσανίται ησκήθησαν εις την δι’ ιγδύων κατ’ οίκον παρασκευήν πυρίτιδος, καθ’ όσον, πλην της ανωτέρω σχετικής και ρητής μαρτυρίας, και η παράδοσις διασώζει, ότι πολύ προ του Ανανίου, του πρώτου κτίσαντος δια την επανάστασιν του Ορλώφ μετά ένα αιώνα δύο πυριτιδομύλους, ότι πολύ προ αυτού η μικρά εκείνη εστία των γραμμάτων είχε και την φήμην της προς θήραν πυριτιδοποϊας, μεταβιβαζομένης της τέχνης από πατρός εις τέκνα…..
...Αλλ’ η σπουδαιοτάτη των υπηρεσιών, ας προσέφερε κατά τον κ. Λάμπρον, ο Ανανίας εςι την δουλεύουσαν πατρίδα, ανταξία του μαρτυρικού αυτού θανάτου, είνε η χάριν της παρασκευζομένης επαναστάσεως επιμέλεια της ιδρύσεως των πυριτιδομύλων της Δημητσάνης”. Διότι κατεσκευάζετο μεν ως προείπομεν αυτόθι κατά την πατροπαράδοτον τέχνην πυρίτις, κοπανιζομένην εντός ιγδίων κατά μικρά ποσά δια των χεριών, αλλ’ ο Ανανίας κατενόησε το ανεπαρκές της προμηθείας ταύτης και έκτισεν εξ ιδίων δύο πυριτιδομύλους παρά το δροσερόν κεφαλόβρυσον του Αγίου Ιωάννου δέκα λεπτά έξωθεν της Δημητσάνης…..”


Ο Μιχ. Οικονόμου στα “Ιστορικά της Ελληνικής Παλιγγενεσίας” αναφέρει:

“...Αδελφοί δύω, Νικόλαος και Σπύρος Σπηλιοτόπουλοι, εκ Δημητσάνης, εγκαταστημένοι εν Ύδρα έμποροι προ της επαναστάσεως, οπωσούν ευκατάστατοι, αφού κατηχήθησαν εις τα της εταιρίας, ζηλωταί της ελυθερίας ένθερμοι, εκ πατριωτισμού, πίστεως και προνοίας, συνέλαβον την ιδέαν να μεταβάλωσι την περιουσία των άπασαν εςι νίτρον και θείον ως επί το πλείστον, μετρίως δε και μολύβδου και χάρτου, και την σκέψιν των ταύτην άρχησαν να πραγματοποιούν προ δύο ετών. Όθεν μεταβάντες εις Δημητζάναν και κατασκευάσαντες ιδιορρύθμως πρώτον ένα είτα και έτερον υδροπυριτιδομύλους, κατεσκεύαζον πυρίτιδα, δήθεν χάριν εμπορίου δια τας νήσους, και επί τη προφάσει της επιχειρήσεως ταύτης μετέφερον εκ διαλειμμάτων και εταμίευον εκεί το ρηθέν υλικόν.
...συνέβη δε τότε και σύμπτωσις τις, η οποία διακυνδύνευσεν ουκ ολίγον την υπόθεσιν. Κώστας τις Ντσανής κατατρεχόμενος από τους προεστώτας ...μη γνωρίζων με τίποτε των της φιλικής εταιρίας, εκδίκησην δε πνέων κατά των προεστώτων, και βλέπων μεν καταδιωκόμενον υπό της Πύλης τον Αλή Πασάν, έκτακτον δε κίνησιν εν Δημητζάνη περί την κατασκευήν πολεμεφοδίων, κατήγγειλεν εις την εξουσίαν, ότι ταύτα εις Δημητζάναν κατεσκευάζοντο υπό των προεστώτων υπέρ του Αλή Πασά. Μπουμπασίρης (ανακριτής) με συνοδίαν εστάλη ευθύς προς αυτοψίαν, και κατέλυσεν εςι την οικίαν των Σπηλιοτοπούλων αυτών, εις το κατώγαιον της οποίας ήτο τωόντι τεταμιευμενη μεγίστη ποσότης νίτρου. Εδέχθησαν δε και περιεποιήθησαν τους Τούρκους τούτους φιλοφρόνως, και δείπνον πολυτελή ετοιμάσαντες, προσεκάλεσαν το εσπέρας και γελωτοποιόν τινα Ευθύμιον. Ούτω την των Τούρκων απάντων προσοχήν εις την ευθυμίαν προσηλώσαντες, και την νύκτα άπαντας τους σάκκους νίτρου εκβαλόντες, έθεσαν εις τινα  άστεγον ληνόν των Σπηλιοτέων ου πολύ μακράν. Την επιούσαν ο Μπουμπασίρης ενεργήσας την αυτοψίαν της οικίας, και μη ευρών εν αυτή υλικόν, μετέβη και εις τους μύλους, ους είχε και διαταγήν να καταστρέψη, μηδ’ εκεί δ’ ευρών υλικόν λόγου άξιον, διέταξε και κατεβίβασαν με τους άξωνας και τους κοπάνους, (ιπέρους) και ανέσκαψαν και μετεκίνησαν τα ιγδία, έμειναν δε ταύτα πάντα άλλως αβλαβή εις τον τόπον. Ο Μπουμπασίρης έκαμε την έκθεσιν του ευνοϊκήν, κατεβλήθ αυτώ ο μπουμπασιρές (δικαίωμα του). Εκ περισσού δ’ ετέθη εις το δισσάκιον του μία ή δύω οκάδες καλής μετάξης  δια την Χανούμην (σύζυγον του) και επ’ αυτής τύλιγμα τι κυλινδρικόν εκ χάρτου, περιέχον ολίγους ρουμπιέδες ή μαχμουτιέδες (τουρκικά χρυσα νομίσματα), εφιλοδωρήθησαν δ’ ελευθερίως και οι συνοδεύοντες αυτόν, και ούτως ανεχώρησαν άπαντες ευχαριστημένοι, κηρύττοντες και βεβαιούντες, ότι συκοφαντία μεγαλητέρα δεν υπήρξε!
...ούτως σωθέντος του υλικού, και της επαναστάσεως εκραγείσης, ευρέθη εκεί άφθονον υλικόν εκ νίτρου, θείου και μολύβδου, διότι εκτός των αδελφών Σπηλιοτοπούλων, είχον εκ τούτων ουκ ολίγον εκεί και άλλοι έμποροι και τεχνίται, και πολύ υλικόν άλλο προμηθευμένον, και ταύτα δε υπό των κατόχων προσηνέχθησαν αφιλοκερδώς και μετά ζήλου εις την κοινήν υπόθεσιν…..
...οι δε αδελφοί Σπηλιοτόπουλοι έδιδον εις άπαντας, τους τε εγγύθεν και τους μακρόθεν υπό των προυχόντων ή των  οπλαργηγών  στελλομένους, επί απλή αποδείξει παραλαβής, εις τας επαρχίας άπασας της Πελοποννήσου και εις τας της στερεάς...δια τε την Κασσάνδραν και το όρος του Άθω, την Θεσσαλίαν και την Μακεδονίαν, δια την Κρήτην και τας άλλας νήσους, και δια την Συρίαν έτι……..
αλλά οι πυριτοβολαί εν αρχή εδαπανώντο, ως είρηται,υπό των στρατιωτών αφειδώς και ασώτως, και άνευ προνοίας και οικονομίας…..διο ησθάνθησαν την έλλειψιν κατά πρώτον του χάρτου, είτα και την του μολύβδου….
….είτα κοινή συναινέσει επέβαλον χείρα και εις τα της σχετικώς πλουσίας βιβλιοθήκης της σχολής Δημητζάνης, ής τα παλαιότερα, ως δήθεν αχρηστότερα και τα χάρτινα χειρόγραφα βιβλία, ανευ τινος διαλογής, κατακερματίσθησαν υπό των απείρων. …...η δε μολύβδου έλλειψις κατ’ αρχάς ανεπληρώθη δια των μολύβδινων αγγείων, Κροντηρίων, γύψων και των Κασσιτερίνων πινακίων και αγγείων συγχεομένων εν τω μολύβδω,  εξ ων παλαιόθεν εις τας οικίας πολλά ευρίσκοντο. Αλλά ταύτα εξηντλήθησαν, διο η προσοχή απηυθύνθη εςι τα μολυβοσκεπή τεμένη και άλλα τοιαύτα των Τούρκων καταστήματα……..”

“Απομνημονεύματα Κολοκοτρώνη” Γ. Τερτσέτης

“Ο Νικήτας ετράβιξε εις το Άργος, εχάλαε τα Τζαμιά, τους Μιναρέδες, και μας έστειλε μολύβι γιατί είχαμεν έλλειψι από μολύβι και χαρτί, και επήραμε την Βιβλιοθήκην
της Δημιτζάνας και άλλων Μοναστηρίων και εδέναμε φουσέκια. Μπαρούτι είχαμε,  έκαμνε η Δημιτζάνα. Του μπαρουτιού την υπόθεσι την είχαν πάρει απάνου τους τα αδέλφια Σπηλιοτόπουλοι, και δια να δουλεύσουν την μπαρούτι δεν επέρναμε πολλούς Δημιτζανίτες εις το στρατόπεδο, τους αφήναμε δια αυτήν την δούλευσιν…..”

 

 

 

  Μπαρουτόμυλος στο Υπαίθριο Μουσείο Υδροκίνησης του ΠΙΟΠ   ".....παρά το δροσερόν κεφαλόβρυσον του Αγίου Ιωάννου δέκα λεπτά έξωθεν της Δημητσάνης. ”


Η μάχη στο Λεβίδι-ηρωϊκός θάνατος του Αναγνώστη Στριφτόμπολα

 

Η μάχη στο Λεβίδι-ηρωϊκός θάνατος του Αναγνώστη Στριφτόμπολα
14 Απριλίου 1821

Φωτάκου “Απομνημονεύματα περί της Ελληνικής Επαναστάσεως”
“Κατ’ εκείνας τας ημέρας  ήλθαν και οι Καλαβρυτινοί πρόκριτοι και καπεταναίοι ο Σωτήρης Χαραλάμπης, Σωτ. Θεοχαρόπουλος, οι αδελφοί Πετιμαζαίοι ο Γεώργιος ή Κουλός, ο Γκολφίνος, ο Παναγιώτης και ο Βασίλης, ο Κωνσταντίνος Πετιμεζάς με τους υιούς του Ανδρέαν και Ιωάννην, ο Αναγνώστης Στριφτόμπολας, ο Ασημάκης Σκαλτσάς, Ν. Χριστοδούλου ή Σολιώτης, ο Π. Αρβάλης με τους Τριπολιτσιώτας και ετοποθετήθησαν εις το χωρίον Λεβίδι. Όλοι ήσαν υπέρ τας 600. Αφού εσυστήθη εκεί το στρατόπεδον έστειλαν τον Σκαλτσάν με τους εδικούς του να τοποθετηθεί εις Κακούρι  και να συνάξη από τα εκεί χωρία στρατιώτας.
Οι Τούρκοι της Τριπολιτσάς άμα έμαθαν τον ερχομόν των Καλαβρυτινών εις λεβιδι εξεστράτευσαν κατ’ αυτών την 14 Απριλίου καβαλαραίοι και πεζοί όσοι ήσαν και άμα έφθασαν εκεί άρχισεν ο πόλεμος.
Καθώς τους είδαν οι Έλληνες του Λεβιδιού ότι επήγαιναν κατ’ επάνω τους αμέσως έστειλαν πεζούς και μας ειδοποίησαν να τρέξωμεν εις βοήθειαν τους. Εκεί έτρεξε και ο Σταύρος Δημητρακόπουλος με τους Αλωνιστιώτας, και ο Δ. Πλαπούτας, ο οποίος ήρχετο εις το Διάσελον, καθώς ήκουσεν εις την Βυτίνα ευρισκόμενος ότι πόλεμος γίνεται εις το Λεβίδι, έτρεξε και αυτός και τον ηκολούθησε και ο Η. Τσαλαφατίνος ο οποίος τότε έτυχε να ήναι εκεί και ο Νικόλαος Πετιμεζάς. Όλαι αυταί αι βοήθειαι ενώθησαν επάνω εις το βουνόν του Λεβιδιού και καθώς εξαγνάντησαν όλοι μαζί έρριψαν μίαν παταριάν τουφεκια και έβαλαν ταις φωναίς δια να εμψυχώσουν τους κλεισμένους και πολιορκημένους εις τα σπίτια Έλληνας.
Συγχρόνως δε από το Κακούρι έφθασαν εις βοήθειαν των και ο Σκαλτσάς με τους στρατιώτας του από το μέρος των βουνών Σταχτερό, Άγιο Νικόλα και  Ελληνίτσα και επήρε και αυτός από το μεσημβρινόν μέρος ταις πλάταις των Τούρκων.
Οι ταμπουρωμένοι Έλληνες εις το Λεβίδι αφού εστενοχωρήθησαν από τους Τούρκους ετσάκισαν και διεσκορπίσθησαν από τους Τούρκους ετσάκισαν και διεσκορπίσθησαν και μόνον έως 60 γενναίοι Έλληνες Τριπολιτσιώται, Μαζαίοι, Καστανιώται, Δαραίοι, Καλαβρυτινοί Σουδενιώται, εκλείσθησαν εις τα σπίτια του Λεβιδιού και εκράτουν τον πόλεμον, και ο Καρά Σπύρος εκ Νεζερών, αφού του έφυγαν οι σύντροφοι του εκλείσθη εις τον ληνόν του Σταμάτη Δημητρακοπούλου και εκράτησε τον πόλεμον εως ότου ήλθεν η βοήθεια του Σκαλτσά. Οι Τούρκοι είχον στενά πολιορκήσει τους κλεισμένους εις τα σπίτια και έβαλαν φωτιά δια να τους κάψουν, αλλ’ επειδή επίασε βροχή και είδαν και την βοήθειαν όπου ήρχετο από όλα τα μέρη, άφησαν τους πολιορκημένους και τους σκοτωμένους από τους εδικούς των τους 40 και επήγαν πάλιν εις την Τριπολιτσάν. 

 
Εδώ ανδραγάθησαν ο Γεωργάκης Πετιμεζάς, ο Αναγνώστης Τσαβαρόπουλος από Δάρα, ο Αναγνώστης Στριφτόμπολας, αλλ’ έπεσαν και οι δύο μαχόμενοι, και άλλοι τέσσαρες στρατιώται και ελαβώθη και ο Ι.Πετιμεζάς.  

Η βοήθεια η οποία ήρχετο από Βυτίνα επρόφθασεν ένα Τούρκον κρυμμένον εις μία κοφίνα, αυτόν τον είδεν ο Λαστιώτης Λιάκος Καράμπελας και του εκοψε το κεφάλι. Ένας άλλος Τούρκος εμβήκεν εις την εκκλησίαν του Αγίου Χαραλάμπου, έβγανε τα ‘μμάτια των εικόνων και επήρε την κολυμπήθραν και έφευγεν, αλλά τον επρόφθασαν και αυτόν και τον εσκότωσαν. Αφού έφυγαν οι Τούρκοι οι στρατιώται οι Καρυτινοί εγύρισαν πάλιν εις το Διάσελον”.

 


“Τρεις περδικούλες κάθουνται...”- Τραγούδι που υμνεί τον ήρωα, από το βιβλίο “ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ ΣΤΡΙΦΤΟΜΠΟΛΑΣ-Ποίημα Π.Ε.Ιατρίδου, εκδοθέν δαπάνη Γεωργίου.Α.Στριφτόμπολα, Πάτραι 1860”.
“Άσμα εις τον θάνατον του ήρωος Α.ΣΤΡΙΦΤΟΜΠΟΛΑ συνταχθέν υπό τινος ραψωδού τω 1821”
Τρεις περδικούλαις κάθουνται,
Στη μέση στο Λεβείδι,
Έχουν τα νύχια κόκκινα
Και τα φτερά βαμμένα,

Η μια τυράει τη Κέρτεζη(1),
Κ’ η άλλη της Κλουκίναις (2)
Κ’ η Τρίτη η καλλήτερη,
Μυριολογάει και λέει,

Τ’ είν’ το κακό που γίνεται,
Στη μέση στο Λεβείδι.
Κάνε βουνά γκρεμίζονται,
Κάνε στοιχιά παλεύουν.

Μήτε βουνά γκρεμίζουνται,
Μήτε στοιχιά παλεύουν,
Εκλείσαν τον Στριφτόμπολα,
Οκτώ χιλιάδες Τούρκοι.

Χίλιοι τον κρουν τη μια μεριά,
Και χίλιοι από την άλλη,
Μια μπαταριά του δόκανε,
Η μια μεριά κ’ άλλη,

Τρία βόλια τον επήρανε,
Τα τρία φαρμακωμένα.
Το ένα τον πήρε στην καρδιά,
Και τα άλλο στο πλεμόνι,

Το τρίτο το φαρμακερό,
Τον πήρε στο καρύδι
Το στόμα του αίμα γέμισε,
Κ’ η μύτη του φαρμάκι

Η γλώσσα του αηδονολαλεί,
Σαν το χελιδονάκι,
Βρε που είσαι μπάρπα Κωνσταντή,
Και ξάδελφε Βασίλη,

Και Νικολάκη γλήγωρε,
Γκολφίνε αγαπημένε (3)
Για βγάλτε τα’ αλαφρά σπαθιά,
Και τα βαριά τουφέκια,

Ελάτε να με πάρετε,
Απ’ των Τούρκων τα χέρια
Και αν πάτε από την Κέρτεζη,
Περάστ’ από της Κλουκίναις

Κ’ ειδήτε τη γυναίκα μου,
Τη μικροπαντρεμένη,
Πε της μη με καρτερή,
Να μη μ’απαντυχαίνη

Να μην αλλάξη την Λαμπρή,
Φλωριά να μη φορέση
Τ’εμένα με σκοτώσανε,
Οι Τούρκοι Τριπολιτζιώτες.

Πήρα την πλάκα πεθερά,
Τη μαύρη γης γυναίκα.
Και αυτά τα λιανολίθαρα,
Πήρα γυναικαδέλφια.

(1) Πατρίς του ήρωος
(2) Πατρίς των γεννητώρων του
(3) Ο ποιητής εννούσε τους συγγενείς του Ήρωος


Τετάρτη, 14 Απριλίου 2021

Ο Κολοκοτρώνης και οι άλλοι οπλαρχηγοί προς την Τριπολιτσά και η καταστροφή της Βλαχοκερασιάς


Αρχές Απριλίου 1821
Ο Κολοκοτρώνης και οι άλλοι οπλαρχηγοί προς την Τριπολιτσά και η καταστροφή της Βλαχοκερασιάς ανήμερα το Πάσχα του 1821.  ".......εφόνευσαν μεν οι Τούρκοι εξ αυτών εως 15, εν οις και δύω σπουδαίους οπλαρχηγούς, τον γέροντα Αντ. Νικολόπουλον και τον Σπαρτιάτην Π. Βενετζάνον...."

Ο Μιχ. Οικονόμου γράφει:

Ο Κολοκοτρώνης για το Μεσολόγγι (Απρίλιος 1826)

 Ο Κολοκοτρώνης για το Μεσολόγγι (Απρίλιος 1826) ενώ βρίσκεται στην Συνέλευση που πραγματοποιείται στην Πιάδα Αργολίδας (Νέα Επίδαυρο) λίγες μέρες μετά την Έξοδο του Μεσολογγίου: 
 

Οι Φιλέλληνες της Ευρώπης αποστέλλουν βοήθεια στους Έλληνες

 

Μετά την έξοδο του Μεσολογγίου(10-4-1826),  οι Φιλέλληνες της Ευρώπης αποστέλλουν βοήθεια σε τροφές αλλά και χρήματα, προκειμένου να εξαγοράσουν από τους Οθωμανούς και να σώσουν όσους περισσότερους αιχμαλώτους μπορέσουν,  πριν τους μεταφέρουν στην Αίγυπτο.
“Αυταί αι γυναίκες και τα τέκνα πωλούνται ως ποίμνιον αντ’ ελαχίστου…….έπεμψα 50,000 φράγκων προς λύτρωσιν όσων πλειοτέρων εκ των δυστυχών δυνηθώσιν…..”
“…..να λυτρωθώσιν αι υπό των Μωαμεθανών αιχμαλωτισθείσαι γυναίκες και τα τέκνα,…..... παρ’ ημών προς τούτο διωρισμένων 50,000 φράγκων……. Σπεύσατε εις βοήθειαν τούτων των δυστυχών θυμάτων…...”

Από το έργο του Αμβροσίου  Φραντζή “Επιτομή της ιστορίας της Αναγεννηθείσης Ελλάδος” διαβάζουμε:

Τρίτη, 13 Απριλίου 2021

Η Έξοδος του Μεσολογγίου

Γράφει ο αγωνιστής και ιστορικός Μιχ. Οικονόμου

“...τη νύκτα της 10 Απριλίου τοποθετήσαντες επί των προς μεσημβρίαν τάφρων τας επί τούτω προετοιμασθείσας τέσσερας ξυλίνας γεφύρας ήσαν έτοιμοι να εκπορευθώσιν καθ’ ον χρόνον οι οπλαρχηγοί προώρισαν. Αλλά και εν τούτω η εχθρα τυχη, η Ιουδαϊκή μοχθηρία, επεβουλεύθη αυτούς. Μοχθηρός τις και φιλόζωος ξένος (Βούλγαρος, ως ελέχθη τότε) αυτομόλος εις τους Τούρκους γενόμενος, δια να εξαγοράση την εαυτού σωτηρίαν δια του θανάτου πάντων των τέως συναγωνιστών του ηρώων, και εξασφαλίση αυτήν, προσελθών εις τους εχθρούς άνευ καταναγκασμού τινος επρόδωκεν εις αυτους το μελετηθέν περί της εξόδου σχέδιον... 

Σάββατο, 10 Απριλίου 2021

Πολιορκία του Μεσολογγίου- Η πείνα ο μεγαλύτερος εχθρός

 


Ενώ το Μεσολόγγι πολιορκείται σκληρά και αντιστέκεται, οι γυναίκες του Μεσολογγίου έχουν καταφύγει στη Ζάκυνθο για να γλυτώσουν από τους Τούρκους και αναγκάζονται να ζητιανεύουν ακούγοντας τις κανονιές να πέφτουν στο ηρωϊκο Μεσολόγγι. 

 
Ο Διονύσιος Σολωμός μας δίνει εικόνες μέσα από το έργο του “Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΗΣ ΖΑΚΥΘΟΣ”
 απόσπασμα: “Οι Μισολογγίτισσες”

Απαγχονισμός πατριάρχη Γρηγορίου του Ε' και σφαγές στην Πόλη

10 Απριλίου 1821, Κωνσταντινούπολη, ημέρα του Πάσχα- Ο απαγχονισμός του πατριάρχη Γρηγορίου του Ε’, του καταγόμενου από την Δημητσάνα Γορτυνίας.
 Λίγες μέρες μετά την έκρηξη της Επανάστασης “…..καθ’ όλα τα μέρη της Κωνσταντινουπόλεως η γη βάφεται με τα εκχυνόμενα αίματα αρχιερέων, επισκόπων, εξάρχων, ιερέων, προτοσυγκέλων, διακόνων, και παντός βαθμού κληρικών, προκρίτων τε και εμπόρων, και πλήθους τυχόντων χριστιανών πάσης ηλικίας και τάξεως, και εις την Κωνσταντινούπολιν εφονεύθησαν πλέον ή δέκα χιλιάδες άνθρωποι...”.  


Μεταξύ αυτών και ο Δημήτριος Παπαρρηγόπουλος, τραπεζίτης και πρόκριτος, πατέρας του ιστορικού Κων/νου Παπαρρηγόπουλου, από Βυτίνα καταγόμενος, καθώς και μέλη της οικογένειας του: “...τον γαμβρόν του Δημητρίου Παπαρρηγοπούλου Δημήτριον Σκαναβήν, τον αδελφόν Ιωάννην και τον δεύτερον υιόν του Παπαρρηγοπούλου Μιχαήλ…..”

 

 
Γράφει ο Νικόλαος Σπηλιάδης:

Παρασκευή, 9 Απριλίου 2021

Επανάσταση 1821-Διασκέδαση στα στρατόπεδα

 

Έργο του λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου Χατζημιχαήλ (1870-1934). Αναφέρεται σε διασκέδαση στο στρατόπεδο του Κολοκοτρώνη

  Τραγουδώντας, παίζοντας  φλογέρα, κάνοντας αθλητικά παιχνίδια και αγώνες,  χορεύοντας….
ανάμεσα στις μεγάλες μάχες.
Γράφει ο Ιωάννης Φιλήμων:
“….Τας ώρας της αεργίας διασκέδαζον, οι μεν ανώτεροι κυβεύοντας, οι δε στρατιώται τραγωδούντες, ή αυλούντες, ή δισκεύοντες, ή σφαιρίζοντες, ή πηδώντες, ή παλαίοντες, ή εν περιστάσει δειναίς κυάμοις μαντευόμενοι, ή τον πυρρίχην (λειβαδίτικον) συνηθέστερον και τον όρμον (συρτόν χορόν) σπανιώτερον ορχούμενοι. Ο διαπρέπων τω δίσκω, τη πάλη, ή τω πηδήματι, ανευφημείτο παρά πάντων, τον δε’ αποτυγχάνοντα δηκτικαί συνόδευον ειρωνείαι.

Πέμπτη, 8 Απριλίου 2021

Επανάσταση 1821- Γιατροί και περίθαλψη

"Ανάπηρος του Αγώνος", έργο του Θεόδωρου Βρυζάκη

Γιατροί και περίθαλψη στην Επανάσταση, από τα γραφόμενα των πρωταγωνιστών της εποχής εκείνης. 
Γράφει ο Ιωάννης Φιλήμων:
 “….Ελλείποντος οιουδήτινος νοσοκομείου στρατιωτικού, οι τραυματίαι και ασθενείς παρεπέμποντο εις τας οικίας αυτών, ή εις την πλησιεστέραν πόλιν, ή μονή ή χωρίον, άλλως, οι στρατιώται ενοσοκόμουν τούτους, τυγχάνοντας αλλοδαπούς μάλιστα, όπου και όπως ηδύνατο, γραία δε τις, ή κουρεύς, η μοναχός, ή εμπειρικός επεσκέπτοντο αυτούς, πολλάκις στερούμενοι και αυτών των προχειροτάτων οργάνων και μέσων οίον μήλης ή φλεβοτόμου, αλοιφής ή κηρωτής, τιλτού και τοιούτων.  Οίκοθεν δ’ ωμολόγηται, ότι της ικανότητος των τοιούτων γιατρών και χειρούργων προεξήρχεν η συνδρομή της φύσεως, αρπάζουσα από της χειρός αυτών πλείστα θύματα. Σπανιώτατοι ήσαν, και περιοδικοί ανεφαίνοντο, επιστήμονες ιατροί, ανθ’ ων, οφείλομεν ειπείν, εμπειρικοί τινες χειρούργοι, ως εν τη Πελοποννήσω ο Παναγιώτης Ιατράκος και εν τη Ανατολική Ελλάδι ο εκ της Αταλάντης αιχμάλωτος Τούρκος Κούρταλης, παρά τούτους δε και τινες μυστηριώδη τινά κατά παράδοσιν γνωρίζοντες φάρμακα εκ χόρτων και άλλων συνθέσεων, κατά πολύ ωφέλιμοι εγίγνοντο”.

Δευτέρα, 5 Απριλίου 2021

Επανάσταση 1821-φορεσιές και καθαριότητα

 Οι φορεσιές των αγωνιστών της Επανάστασης και η μάχη με τις ψείρες παράλληλα με τις μάχες για την απελευθέρωση........για να γνωρίζουμε τις λεπτομέρειες από την ιστορική εκείνη εποχή.

 Περιγράφει ο Ιωάννης Φιλήμων στο έργο του "Δοκίμιον Ιστορικόν περί της Ελληνικής Επαναστάσεως:

<<Οι πάντες εφόρουν ομοιομόρφως, πρώτον, χιτώνα καθήκοντα μέχρι των γονάτων (φουστανέλλαν), δεόμενον δια ζωστήρος περί την οσφύν, δεύτερον, υποδύτην (γελέκι) και περίσφυρα σάγινα. Τρίτον, πίλον ερυθρούν, ον περιέβαλλον οι πλείστοι και δια στροφίου (σερβέτας), ως οι Τούρκοι. Τέταρτον, πέδιλα εξ ακατέργαστου δέρματος βοϊου απλά και ελαφρά, ως των ποιμένων και γεωργών (τσαρούχια), και πέμπτον, αμφίμαλλον ή ετερόμαλλον χλαίναν (φλοκάτα), ην επαναβλητόν ωσεπιπολύ έφερον οι πλείους. 

Ο χιτών του μεν οπλαρχηγού πολλάς είχε πτυχάς, του δε στρατιώτου ολίγας, του Ρουμελιώτου εν γένει πλειοτέρας, και του Πελοποννησίου μετριωτέρας. Πρώτη βάσις του στρατιωτικού ήδη ιματισμού ήσαν “η φουστανέλλα και το τσαρούχι”, ων άνευ, ως πλεοναζόντων, ου μόνον εθεωρείτο τις αναρμόδιος ή και άνανδρος στρατιώτης, αλλά και ενεπαίζετο ως “ψαλιδοκέρι” μεν ή “σπληνάντερον” παρονομαζόμενος, ει ενεδύετο περισκελίδα (πανταλόνι), ως “τουντούμης” δε και “χαλδούπης” ει έφερε βράκαν.  

φωτο: κλέφτης με χαρακτηριστική ενδυμασία από ορεινή περιοχή-Γεννάδειος Βιβλιοθήκη 

 

Παρασκευή, 2 Απριλίου 2021

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο “Γέρος του Μωριά”!

“Εγεννήθηκα εις τα  1770, Απριλίου 3, την δευτέραν της Λαμπρής.
Εγεννήθηκα εις ένα βουνό, εις ένα δένδρο αποκάτω, εις την Παλαιάν Μεσσηνίαν, ονομαζόμενον Ραμαβούνι.
Όταν εγλύτωσα από την Καστάνιτσα ήμουν χρόνων  10
Διαμονή Μάνης χρόνια   2
Εις την Αλωνίσταινα χρόνια   3
Εις τα Σαμπάζικα χρόνια  12
Εποχή νεότητος, 5 χρόνια ανύπανδρος και αλλους 7 χρόνους υπανδρευμένος, 27 χρόνους είχα όταν με επρωτοκυνήγησαν.
Αρματωλός και κλέφτης αλληλοδιαδόχως χρόνια  5
Φερμάνι Βασιλικό δια εμένα και τον Πετιμεζά στα 1802   3
Το δεύτερο φερμάνι τον Ιαναουάριον 1806, και το Πατριαρχικό Συνοδικό   3
36 χρονών ήμουν όταν επήγα εις την Ζάκυνθο, 50 χρόνους είχα όταν εβγήκα εις την επανάστασι.”

(Απομνημονεύματα Κολοκοτρώνη-Γ.Τερτσέτης)

 

Τρίτη, 30 Μαρτίου 2021

Η κατάσταση μετά την διάλυση του στρατοπέδου Καρύταινας(31/3-1/4/1821)

"Βγαίνοντας" ο Μάρτης του 1821. Ας δούμε τις λεπτομέρειες και ας κατανοήσουμε πως το "Εικοσιένα" ήταν ένα θαύμα. 

Παρά το ότι είχαν συγκεντρωθεί χιλιάδες Έλληνες στην Καρύταινα, παρά το ότι έδωσαν νικηφόρα μάχη, μπροστά στην επέλαση του τούρκικου στρατού διαλύθηκαν προς διάφορες κατευθύνσεις, γιατί δεν είχαν εφόδια, δεν είχαν οργάνωση στρατιωτική, δεν ήταν εμπειροπόλεμοι.

 


Ο Κολοκοτρώνης και άλλοι οπλαρχηγοί, ακολουθώντας το δρόμο για Μοναστήρι Προδρόμου, Στεμνίτσα, Χρυσοβίτσι, στο τέλος έμεινε μόνος με τ’ αλογό του και κατέφυγε στην Παναγία στο Χρυσοβίτσι, να προσευχηθεί και να πάρει δύναμη.

Από τα γραφόμενα του Αμβροσίου Φραντζή:

Σάββατο, 27 Μαρτίου 2021

Από τον Φωτάκο- Η μάχη της Καρύταινας

Μαθαίνουμε λεπτομέρειες  του αγώνα από τα ίδια τα λόγια των πρωταγωνιστών, που μας δίνουν την περιγραφή εκείνων των ημερών,  τα πολεμικά γεγονότα, την έλλειψη εφοδίων, την σκληρή πραγματικότητα του πολέμου, αλλά και την ανθρώπινη πλευρά με τις αδυναμίες, τους φόβους, την αλληλεγγύη, την απειρία, την στέρηση.
Ο πόλεμος ήταν μονόδρομος προκειμένου να αποκτήσουν την ελευθερία τους και δεν είναι σωστό να αξιολογούμε  τα γεγονότα με σημερινά κριτήρια και σύμφωνα με τις τωρινές συνθήκες. Ήταν εντελώς άλλη εποχή. 

Η μάχη της Καρύταινας - 27 Μαρτίου 1821

Ας  μεταφερθούμε νοερά σ’ εκείνη την εποχή για να δούμε τον αγώνα των προγόνων μας, τις πρώτες μέρες της Επανάστασης,  όπως περιγράφει ο Κολοκοτρώνης στα  Απομνημονεύματα του:

“….Σαν είδα, ότι οι Τούρκοι δεν ήσαν την ημέρα εκείνη δια κίνημα, επήρα την χώρα της Καρυταίνης και έκλεισα τους Τούρκους εις το κάστρο (ημέρα 26).
Σταις 27 εσηκώθηκα χαραυγή, με τα χαράματα, και άφησα τους Καρυτινούς καμμιά δεκαπενταριά νομάτους, κι εγώ έπιασα το στενό…..
Την αυτήν ημέραν που εκίνησα, ήγουν 27, με έφθασε ένας ντεσκερές του μακαρίτου του μπεϊζαντέ Ηλία(Ηλία Μαυρομιχάλη), ότι έφθασε με 200 Σπαρτιάτας  εις το Λεοντάρι, και του έγραψα, ότι να φθάση γρήγορα, γιατί σήμερα έχομε τουφέκι. ………