Εικόνες της φύσης

Εικόνες της φύσης
Τρίπολη Αρκαδίας-Πλατεία Άρεως, Ο Αρχιστράτηγος του Αγώνα Θεόδωρος Κολοκοτρώνης

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Παρασκευή 25 Νοεμβρίου 2022

"Μνήμες και Γεύσεις της Γορτυνίας"- η πρώτη μου συγγραφική δουλειά

Φίλες και φίλοι αναγνώστες είμαι ιδιαίτερα ευτυχής γιατί μια προσπάθεια χρόνων ευοδώθηκε και κρατάω στα χέρια μου ένα πνευματικό μου δημιούργημα!
 
Μιλώ για το βιβλίο «ΜΝΗΜΕΣ ΚΑΙ ΓΕΥΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΟΡΤΥΝΙΑΣ», αφιερωμένο με πολλή αγάπη στον τόπο που με γέννησε - όπως και πολλούς από σας - τη Γορτυνία! Το πιο ορεινό, άγονο αλλά και πολύ όμορφο κομμάτι της Αρκαδικής γης!
Σε τούτο το βιβλίο των 440 σελίδων, μετά από μια σύντομη αναδρομή στο παρελθόν με το κεφάλαιο «Η Γορτυνία στο χώρο και στο χρόνο», ο αναγνώστης θα βρει ένα απάνθισμα από φτωχικές γεύσεις, γιορτινές γεύσεις, λαογραφικές αναφορές, ήθη κι έθιμα, μύθους και λαϊκές ιστορίες, φυσικές ομορφιές και αξιοθέατα, αλλά και γορτυνιακές γεύσεις που αντέχουν στο χρόνο, εξελίσσονται και ταξιδεύουν στο μέλλον. Η παραδοσιακή μαγειρική κάθε τόπου κουβαλάει πληθώρα πολιτιστικών στοιχείων.
Η χρονική περίοδος στην οποία αναφέρεται είναι από τον μεσοπόλεμο έως τα μέσα της δεκαετίας του ‘70. Από την δεκαετία του ‘80 και μετά άρχισε και στην Γορτυνία η “παγκοσμιοποίηση” των γεύσεων ακόμα και στο πιο απομονωμένο χωριό. Το περιεχόμενο βασίζεται στα βιώματα μου αλλά και στις διηγήσεις των μεγαλυτέρων.
 
Επίσης, περιλαμβάνεται ιδιαίτερο κεφάλαιο αφιερωμένο στα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση του 1821, με αναφορές στην φτωχική διατροφή των ηρώων και πολεμιστών, μέσα από τα πρωτότυπα κείμενα των απομνημονευματογράφων και συγγραφέων της εποχής εκείνης, ως φόρος τιμής στους προγόνους μας που, με τον αγώνα τους, μας παρέδωσαν μια ελεύθερη πατρίδα.

Πλούσιο φωτογραφικό υλικό συμπληρώνει τα κείμενα, με παλιές και σύγχρονες εικόνες, σε μια προσπάθεια το σύνολο να αποτελέσει τον συνδετικό κρίκο που ενώνει το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον στη γευστική παράδοση της Γορτυνίας.
 
Οι γεύσεις και οι μυρωδιές «ξυπνούν» τις πιο δυνατές αναμνήσεις και συγκινήσεις….
Ευχαριστώ ΟΛΟΥΣ όσοι με βοήθησαν με κάθε τρόπο!!

Σχεδιασμός: Matrix Design - Αποστόλης Παπαγεωργίου -Τρίπολη
 
Προσεχώς θα δημοιεύσω νεώτερη ανακοίνωση για την πρώτη παρουσίαση που θα γίνει στην Αθήνα. 



Τετάρτη 2 Νοεμβρίου 2022

Πληθυσμός της Ελλάδας- Πελοπόννησος, Αρκαδία, Γορτυνία το 1844 και το 2022- Σκέψεις και συγκρίσεις

Με αφορμή την Απογραφή 2021 του ελληνικού πληθυσμού ας κάνουμε κάποιες αντιπαραβολές και συγκρίσεις με σχετικές απογραφές  παλαιότερα….αρκετά παλαιότερα….στις αρχές του ελεύθερου ελληνικού κράτους. Τότε που οι Έλληνες βγήκαν λιγότεροι και αποδεκατισμένοι μέσα από έναν οκταετή Αγώνα για απελευθέρωση από τους Τούρκους και το επόμενο διάστημα προσπαθούσαν να οργανώσουν κράτος, αντιμετωπίζοντας χιλιάδες προβλήματα.

Από ΦΕΚ του 1846 όπου δημοσιεύεται συγκριτικός πίνακας του πληθυσμού κατά τα έτη 1839 έως  1844 ανά περιοχή, παρατηρούμε τα πληθυσμιακά γνωρίσματα που έρχονται σε αντίθεση με τα σημερινά.

Κυρίως εντοπίζονται στην αυξητική τάση του πληθυσμού εκείνη την εποχή, αλλά και στα επόμενα   150 χρόνια, γεγονός που οφείλεται και στα καινούρια ελληνικά εδάφη που ελευθερώθηκαν και ενώθηκαν με την μητέρα Ελλάδα, στην είσοδο Ελήνων προσφύγων από τη Μικρά Ασία κ.λ.π., συγχρόνως όμως χάθηκε πολύς κόσμος από τους διαρκείς πολέμους και τις κακουχίες. 

Αντίθετα, στις μέρες μας παρατηρείται μείωση, την κατιούσα δε πήρε ο πληθυσμός μας από το 2011, όπως δείχνουν τα στοιχεία της απογραφής. Όσο ανεβαίνει η ανάπτυξη και το βιοτικό επίπεδο τόσο μειώνεται ο πληθυσμός, συνηθισμένο φαινόμενο στις ανεπτυγμένες κοινωνίες.

 Ο πληθυσμός της Ελλάδας το 1844 ανερχόταν σε 930.235 κατοίκους στους 10 μόλις νομούς της χώρας τότε: Αττικής και Βοιωτίας, Ευβοίας,  Φθιώτιδος και Φωκίδος, Ακαρνανίας και Αιτωλίας, Αργολίδος και Κορινθίας, Αχαΐας και Ήλιδος, Αρκαδίας, Μεσσηνίας, Λακωνίας, Κυκλάδων. 

 

Ας  εστιάσουμε στην Πελοπόννησο (γεωγραφικά και όχι διοικητικά) και στην Αρκαδία ειδικότερα. Πρέπει ν’ αναφέρουμε βεβαίως ότι τα σύνορα των νομών δεν ήταν ακριβώς  τα ίδια με τα σημερινά αλλά περίπου τα ίδια.
Η Αρκαδία το 1844 ήταν ο μεγαλύτερος σε πληθυσμό νομός της Πελοποννήσου και το 2021 ήταν ο μικρότερος.

Έτος 1844
Νομός Αρκαδίας 108.781
Νομός Αργολίδος και Κορινθίας 100.822
Νομός Αχαΐας και Ήλιδος 112.428
Νομός Μεσσηνίας 97.505
Νομός Λακωνίας 78.945

Το έτος 2021 η σειρά στο μέγεθος του πληθυσμού έχει ανατραπεί. Η Αρκαδία  βρίσκεται στην τελευταία θέση στην πληθυσμιακή κατάταξη.

Έτος 2021
Π.Ε. Αχαΐας 302.272
Π.Ε. Ηλείας 149.350
Π.Ε. Μεσσηνίας 144.920
Π.Ε. Κορινθίας 138.144
Π.Ε. Αργολίδας 93.282
Π.Ε. Λακωνίας 84.469
Π.Ε. Αρκαδίας 77.551

Η Γορτυνία το 1844 ήταν η μεγαλύτερη σε πληθυσμό επαρχία της Αρκαδίας  και το 2021 ο Δήμος Γορτυνίας, περίπου στα όρια της τότε επαρχίας, είναι ο μικρότερος, λαμβάνοντας υπόψιν ότι η Κυνουρία αποτελείται από δύο δήμους.

Έτος 1844
Επαρχία Γόρτυνος 39.790
Επαρχία Μαντινείας  34.204
Επαρχία Κυνουρίας 23.359
Επαρχία Μεγαλοπόλεως 11.428

Βεβαίως πρέπει ν’ αναφέρουμε ότι η επαρχία Γόρτυνος τότε περιλάμβανε και την περιοχή της Καρύταινας ενώ σήμερα εντάσσεται στο Δήμο Μεγαλόπολης, η δε επαρχία Κυνουρίας σήμερα αντιστοιχεί σε δύο δήμους, Βόρειας και Νότιας Κυνουρίας.


Έτος 2021
Δήμος Τρίπολης  43.944
Δήμος  Βόρειας Κυνουρίας 9.538
Δήμος Νότιας Κυνουρίας 7.263
Δήμος Μεγαλόπολης  8.791
Δήμος Γορτυνίας 8.015


Η Γορτυνία, η πολυαριθμότερη περιοχή τότε, βρίσκεται τώρα στην τελευταία θέση πληθυσμιακά, θύμα κι αυτή της μετανάστευσης  στο εξωτερικό αλλά κυρίως της εσωτερικής  μετανάστευσης που δυστυχώς συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Ενώ μέχρι την δεκαετία του ‘70 η περιοχή έσφυζε από ζωή με κατοίκους που ζούσαν πολύ φτωχικά και στερημένα, τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μια σταδιακή ερήμωση αφού μειώθηκε δραματικά ο αριθμός των κατοίκων, σαφώς όμως οι συνθήκες διαβίωσης  τώρα πια είναι πολύ καλύτερες σε σχέση με το παρελθόν.

Από την προηγούμενη Απογραφή  του 2011 μειώθηκε ο πληθυσμός της κατά 2.094  κατοίκους. Ας μην μιλήσουμε για τον πραγματικά μόνιμο πληθυσμό.

Τα δεδομένα έχουν αλλάξει καταλυτικά. Οι αναλύσεις ατέρμονες, οι απόψεις και οι προτάσεις πολλές, ειδικά από τα μέσα επικοινωνίας όπως αυτό.  Σε θεωρητικό  επίπεδο. Στην πράξη όμως είναι όλα δύσκολα για το μέλλον την ορεινής  Αρκαδίας και ιδιαίτερα της Γορτυνία μας.



Τρίτη 1 Νοεμβρίου 2022

“Η Αφήγηση ενός Μαχητή” των Γιάννη Γκιώνη και Διονυσίου Γκιώνη

 Βιβλίο βασισμένο στο χειρόγραφο ημερολόγιο του Ευθυμίου Κατσιάπη, από το χωριό Σέρβου Γορτυνίας, στρατιώτη των Βαλκανικών Πολέμων 1912-1913. Εκδόσεις Historical Quest, 1912.
“Κατέγραψε με συνταρακτική απλότητα και εντιμότητα όσα βίωσε στους Βαλκανικούς  Πολέμους. Συμμετείχε σε όλες τις μεγάλες μάχες, στα Γιαννιτσά, στου Μπιτζάνι, στο Κιλκίς. Υπέφερε από τις κακουχίες, το αφόρητο κρύο, την έλλειψη εφοδίων και υπέμεινε καρτερικά τη φρίκη του θανάτου και τα γογγητά των τραυματιών.
Ήταν ένας από τους πολλούς ανώνυμους ήρωες των Βαλκανικών Πολέμων, που όπως όλοι οι αληθινοί ήρωες, υπερέβαλλαν εαυτόν, δάμασαν τον φόβο τους και πολέμησαν για τα ιδανικά τους.
Όμως η ιστορία δεν είναι μόνο ένα άθροισμα ηρωικών πράξεων στα πεδία μαχών ή σπουδαίων πράξεων μεγάλων ηγετών. Ο Ευθύμιος Κατσιάπης και οι συμπολεμιστές του ήταν ήρωες στην καθημερινότητά τους. Μετά τον πόλεμο, επέστρεψαν στα χωράφια, στα γραφεία, στα σχολειά, στον καθημερινό μόχθο, αγωνιζόμενοι για ένα καλύτερο αύριο, με όπλα τους όχι το τουφέκι, τη λόγχη και το κανόνι, αλλά το αλέτρι, την τσάπα και την πένα….” Από την περίληψη του βιβλίου.

“…. Την πρωϊαν 6ης  8βρίου αναχορίσαμε κατευθυνόμενοι προς τα Σέρβια. Διερχόμεθα το χωρίον Βλαχογιάνι, μας υποδέχονται οι χωρικοί μετά μεγάλης χαράς και ζητοκραυγάς…….
….Προχωρεί το πρώτο Τάγμα να λάβη προφυλακτικά μέτρα, εκεί εκαθήσαμε  μια ημέρα αλά επειδή τα μεταγωγικά περιπλανίθισαν στον δρόμο  δεν είχαμε ψωμί. Πλησίον ήτο χοράφι ποτιστικό αραποσίτι το οποίον μας επρόφθασε όσο να έρθει ο άρτος, ήχαμε και σισίτιον φασόλια χωρίς άρτον. Την εσπέραν μας έπιασε λίγι βροχή.
Μας αντικατέστησε το άλο Τάγμα της προφυλακής και εμείς επήγαμε και κατασκηνώσαμε μέσα στον Κάμπο και επειδή είχε λάσπη εστρόσαμε κλάρες αραποσιτιές να κοιμηθούμε. Ακούμε κατά τις 12 η όρα μας ήλθε ο άρτος . (έφτασαν) τα μεταγωγικά οδιγούμενα υπό τινών χωρικών και εμάθαμε και την πτώσιν της ελασσόνος…..
….Την 19η …..άρχισαν οι κανονιοβολισμοί στα Γιαννιτσά, προχωρούν τα συντάγματα και φθάνουν στην γραμμή της μάχης διερχόμενοι πολλούς παραποτάμους μέσα με τα άρβιλα… Το πρώτο τάγμα προορισμένον να λάβη την πρότη γραμή. Πληγώνεται ο Ταγματάρχης και αναλαμβάνη το δεύτερο-εξακολουθεί η μάχη μέχρι νυκτός- Την πρωϊαν 20ης (Οκτωβρίου) άρχετε πεισματοδεστέρα μάχη και λύγει την μεσημβρίαν….όθεν διερχόμεθα την πόλιν μέσα στη λάσπη και καθόμαστε…..”

Μικρά αποσπάσματα από τις περιγραφές του μαχητή Ευθυμίου Κατσιάπη και από το βιβλίο “Η Αφήγηση ενός Μαχητή” των Γιάννη και Διονυσίου Γκιώνη, το οποίο μπορεί να βρεί κανείς στα βιβλιοπωλεία.  

 

Κυριακή 23 Οκτωβρίου 2022

Οι Πλαπουταίοι στη συνέχιση του αγώνα για την απελευθέρωση

Τα παιδιά των οπλαρχηγών της Επανάστασης Γεωργάκη και Δημητράκη Πλαπούτα, με εκστρατευτικό σώμα πολεμούν για την απελευθέρωση της Θεσσαλίας και της Ηπείρου το 1854- Πορεία στο μέτωπο και επιστροφή 

Κόλιας Γεωργάκη Πλαπούτας (φωτο)

«Εις την εκστρατείαν της Καλαμπάκας τω 1854 πλείστοι έσπευσαν εθελονταί εις Θεσσαλίαν υπό τους γενναίους οπλαρχηγούς Πλαπουταίους  Κωνσταντίνον και Κόλιαν, συνάψαντες παρά τα Τρίκκαλα και πεισματώδην μάχην. Ο Γεωργίκος Δ. Πλαπούτας μετέβη εις Άρταν…..».- «Η Γορτυνία» του Τ. Κανδηλώρου, έκδοση 1898 



 

 

Απόσπασμα από το βιβλίο “ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ” του Αγησίλαου Τσέλαλη (έκδοση 1963), βασισμένο στο αρχείο του στρατηγού Δημητράκη Πλαπούτα:

“Ο διακαής πόθος της ελευθερίας εφλόγιζε τους Θεσσαλούς και τους Ηπειρώτες. Γενικός ενθουσιαμός υπέρ της ενισχύσεως του κινήματος των υπόδουλων αδελφών συνεπήρε τους Έλληνες.
Και οι ελεύθεροι Έλληνες ετάχθησαν ομόφωνοι στο πλευρό τους.


“Με μας σηκωθήκαν στα Εικοσιένα
Το αίμα τους χύσαν κι εκείνοι μαζί.
Εκείνοι εμείναν με χέρια δεμένα
Κι ο άλλος ο κόσμος ελεύθερος ζει”.
έψελναν οι νέοι.

Στη Γορτυνία εκινήθη πρώτος ο Κων. Πλαπούτας. Άρχισε να στρατολογεί νέους πολεμιστές κι επλήρωνε, από δικά του, προκαταβολικά, τα έξοδα στους απόρους  εθελοντές. Είχε γραμματέα τον Φίλιππο Δημόπουλο, από τη Δημητσάνα, που ήταν δημογραμματέας της Ηραίας. Αυτός ωρίσθη “Γενικός Γραμματεύς των Πελ/κών Σωμάτων, όταν έφθασαν στην Καλαμπάκα.
Ήταν ένθερμος πατριώτης ο Δημόπουλος. Γύρισε τα χωριά της Ηραίας, ενέπνευσε τον ενθουσιασμό, και είδε την ακράτητη επιθυμία όλων των νέων να τρέξουν στην Ήπειρο και στη Θεσσαλία να πολεμήσουν “υπέρ των δικαίων του Ελληνισμού”, για την λευτεριά των σκλάβων Θεσσαλών και Ηπειρωτών.
Στον Πύργο Ηλείας ήταν τότε κι άλλος ενθουσιώδης Δημητσανίτης, ο Νικήτας Ν. Ιερεμίας. Έμαθε ότι οι Ηραιάτες ετοιμάζονται να τρέξουν να ενισχύσουν τους υποδούλους αδελφούς Ηπειρώτες και Θεσσαλούς κι έγραψε στον Φιλ. Δημόπουλο την επιθυμία του να του ανατεθή η συγκέντρωση εθελοντών στην Ηλεία.
Ο Δημόπουλος ανεκοίνωσε την επιστολή του Ιερεμία στον Κ. Πλαπούτα και αυτός του ανέθεσε και συνεκέντρωσε νέους Ηλείους, Ζακυνθινούς, Γορτυνίους και Ολυμπίους, που έμεναν στον Πύργο. Επήγε κι ο Δημόπουλος στον Πύργο κι όλοι συγκεντρώθηκαν στο χωριό Τσούκα (Λιοδώρα) της Ηραίας, Εκεί είχε γίνει και το Μάρτη του 1821 η συγκέντρωση των Γορτυνίων και η ύψωση της σημαίας της Επαναστάσεως με την ευλογία του γερο Κόλια Πλαπούτα και με αρχηγούς τους γιους του Γεωργάκη και Δημητράκη.
Το Μάρτη του 1854, μετά 33 χρόνια από τότε, ύψωνε τη σημαία για την απελευθέρωση της Θεσσαλίας και της Ηπείρου ο έγγονος του Κόλια, του περίφημου Κλεφταρματωλού και γιος του Γεωργάκη Πλαπούτα, που έπεσε μαχόμενος στο Λάλα.
Στο χωριό Τσούκα συγκεντρώθηκαν 250 άνδρες, νέοι, γεμάτοι άκράτητο ενθουσιασμό. Και την 18 Μάρτη 1854, αφού πρώτα-πρώτα έκαμαν δοξολογία στην εκκλησιά της Τσούκας “Άγιος Νικόλαος”, εκίνησαν το απόγευμα, έφθασαν στου Βλαχόραφτη, όπου έμειναν τη νύχτα χορεύοντας και τραγουδώντας ηρωϊκά εθνικά τραγούδια.
Ο Φιλ. Δημόπουλος στο ημερολόγιο του εκστρατευτικού αυτού σώματος  που εκράτησε, περιγράφει την πορεία των ¨Τριακοσίων Αρκάδων” του Πλαπούτα του 1854 μ.χ. προς την Θεσσαλία, σαν την πορεία των “Τριακοσίων Λακώνων” του Λεωνίδα  προς τις Θερμοπύλες .
Την επομένη έφυγαν από του Βλαχόραφτη και ακολουθώντας την πορεία Καρύταινα, Μεγαλόπολη, Τρίπολη, Χάνια Αχλαδόκαμπου, Ναύπλιο, Χαρβάτι Άργους, Δερβενάκια, Κόρινθος, έφθασαν στο Καλαμάκι Περαχώρας, όπου χωρίστηκαν. Ο μεν Πλαπούτας με το κύριο σώμα προχωρώντας από τη θάλασσα και ο Δημόπουλος με λίγους από την ξηρά για να βρει τους ληστές Χελιώτες και να τους πάρει μαζί, συναντήθηκαν στην Ελευσίνα, αλλά χωρίς τους Χελιώτες που δεν τους βρήκαν.
Στο πέρασμα τους υπήρχε ενθουσιασμός κι έτσι εντάχθηκαν κι άλλοι εθελοντές στο εκστρατευτικό σώμα. Έφθασαν στην Αθήνα, ο Πλαπούτας έκανε συννενοήσεις με τους αρχηγούς του επανασταστικού κινήματος και δέχτηκαν στο σώμα ακόμα 23 πολεμιστές, αποστράτους, τους λεγόμενους κοκκινοπόδαρους με δερμάτινες κόκκινες ταινίες τυλιγμένες στα πόδια τους. Ήταν όλοι Αρκάδες.
Έφυγαν από την Αθήνα στις 12 Απρίλη 1854 και ακολουθώντας την πορεία Μάνδρα, Κριεκούκι, Θήβα, Λεβαδειά, Θερμοπύλες. Οι “Τριακόσιοι” νέοι Αρκάδες, που έτρεχαν να πολεμήσουν για τη λευτεριά των υποδούλων αδελφών Θεσσαλών και Ηπειρωτών, διανυκτέρευσαν στον τόπο που έπεσαν οι “Τριακόσιοι” με τον Λεωνίδα.
Στη συνέχεια έφθασαν στο Κόμα της Λαμίας, γέφυρα Αλαμάνας, Λαμία, Γδαρμένη. Παρουσιάστηκαν στον στρατηγό Γρίβα και ζήτησαν υποστήριξη οικονομική για τις ανάγκες των στρατιωτών, τροφή και υλικό για την θεραπεία των τραυμάτων. Ο φρούραρχος Κασομούλης τους είπε ότι έχει εκατό αναφορές κατά του σώματος Πλαπούτα ότι “Δυναστεύετε  τους κατοίκους όπου περνάτε….”- “Ζώα, να μεταφέρουμε τη γαλέτα και τη μπαρούτη παίρνουμε στα χωριά, τίποτ’ άλλο”.- ”Να τα φορτώνονται οι στρατιώτες”. - “Μα οι εθελοντές είναι βαρειά οπλισμένοι  κι έρχονται από την άκρη της Πελοποννήσου να πολεμήσουν, να βοηθήσουν τ’ αδέρφια τους, κύριε φρούραρχε……...Θα μου δώσης τα είδη που έχουμε ανάγκη, ή να φύγω;….” του είπε ο Δημόπουλος.

Τελικά πήραν τα είδη που ήθελαν με την μεσολάβηση του Λ. Παπανικολόπουλου από την Κυπαρισσία και βάδιζαν υπό βροχήν να φτάσουν απέναντι στο τούρκικο φρούριο κοντά στο  χωριό Μαγουλίτσα. Αφού έφτιαξαν τριμελή επιτροπή για να διευθύνει όλα τα σώματα,  έβγαλαν ψήφισμα:
“ Όλα τα σώματα ενούνται εις εν ανεξάρτητον. Οι σωματάρχαι Δ. Πετροπουλάκης, Ι Γιουρούκος και Κων. Πλαπούτας ονομάζονται επιτροπή με τον τίτλο: “Στρατιωτική Διοίκησις των κατά την Θεσσαλίαν Πελ/κών σωμάτων” και ανατίθεται εις τούτους  η διοίκησις.
Στη συνέχεια προχώρησαν και πέρασαν τον θεσσαλικό κάμπο. Στους Μύλους έστησαν οχυρώματα προς το μέρος του Πηνειού, σε σχήμα τριγώνου.
Ο Πλαπούτας με σημαιοφόρους του το Λάμπρο Γιαννούκο από τη Στεμνίτσα και το Γιώργη Λαλιώτη από το Λάλα έπιασε το τρίγωνο, απέναντι σε 1800 Τούρκους, τακτικούς και ατάκτους. Πολέμησαν ηρωϊκά προς το μέρος της Καλαμπάκας και παρέμειναν μαχόμενοι έως τις 13 Μάη, μέχρι την επέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων. Ο Κων. Πλαπούτας ήθελε να συνεχίσει τον πόλεμο αντάρτικα, με κλεφτοπόλεμο, όμως πείστηκε από τον Κόλια Πλαπούτα και τους άλλους να διατάξει υποχώρηση.
Τότε άρχισε η πορεία του γυρισμού με δυσκολίες, πολλές κακουχίες και με κάποιες απώλειες.  
Πέρασαν από την Λαμία, τον επίσκοπο Καλλίνικο Καστόρχη, Δημητσανίτη, αλλά απουσίαζε, συνέχισαν από το Χάνι της Γραβιάς και κατόπιν στα Σάλωνα και στην Ιτέα.
Τότε ο Κων. Πλαπούτας βάδισε προς την Αθήνα και ο Κόλιας με τους Ηραιάτες μπήκαν στο πλοίο και βγήκαν στο Αίγιο όπου τους φιλοξένησε ο Αναστ. Εμ. Καράκαλος από τη Δημητσάνα, κι ο Σωτ. Χρυσικόπουλος. Μετά από πολυήμερη πορεία έφθασαν στο Βυζίκι της Γορτυνίας όπου ο Κων. Στασινόπουλος τους περιέθαλψε και στη συνέχεια επέστρεψαν στην Ηραία που τους  εδέχτηκαν με δάκρυα χαράς.

Μαζί με τον Πλαπούτα, αλλά με χωριστό σώμα, εκίνησαν την ίδια ημέρα  από την Ανδρίτσαινα 100 νέοι Ανδριτσάνοι με αρχηγό τον Γιώργη Βενετσανόπουλο ή Φάσα, γιο του Αντώνη Φάσα, που έπεσε το 1821, πολεμώντας τους Λαλαίους στο πλευρό του Γιωργάκη Πλαπούτα.
Ο Φάσας ήταν πανύψηλος, με παράστημα, ψηλόκορμος, μεγαλόπρεπος, με μακριά γενειάδα κι ατρόμητος. Πολέμησε κοντά στον πατέρα του στο Λάλα. Το σώμα αυτό πολέμησε γενναία και γύρισαν όλοι.

Τότε βγήκε και τραγούδι, που το λένε και τώρα σε χαρές και σε γιορτές:

Κίνησαν τα Κολιόπουλα  κι όλα τ’ Ανδριτσανόπουλα
Πάνε να πολεμήσουνε την Άρτα να πατήσουνε.
Βάνουν το Φάσα αρχηγό και του Κολιόπουλου τον υγιό.
Στην Άρτα που πηγαίνανε, στα Γιάννενα που μπαίνανε,
τους πιάνει μια ψιλή βροχή, ψιλή ψιλή και ταπεινή.
Κι εβράχηκαν τα τσάμικα και τα φραγκοπουκάμισα.
Η Μαριορή που τ’ άκουσε στο μπαλκονάκι πλάκωσε.
Ελάτ’ απάνου, βρε παιδιά, π’ έχω κρασί, έχω φωτιά…

Τ’ Ανδριτσανόπουλα, που πήγαν εθελοντές, μαζί με τα Κολιόπουλα, πέρασαν στο γυρισμό από την Μπαρμπάσαινα. Και η περιώνυμη Μαριορή του Τριτσιμπίδα τους φιλοξένησε στο σπίτι της. Φορούσαν άλλοι τσάμικα κι άλλοι φράγκικα πουκάμισα, άλλοι φουστανέλλες και φαρδειά, Ελληνικά, κι άλλοι στενά-φράγκικα-πουκάμισα”

 
 

Παρασκευή 21 Οκτωβρίου 2022

"Αιχμάλωτος στη Μικρά Ασία" του Πολύμερου Μοσχοβίτη

 Φρικιαστικές μαρτυρίες όπως τις έζησε ο αξιωματικός και μετέπειτα αιχμάλωτος Πολύμερος Μοσχοβίτης, που δημοσιεύτηκαν ως άρθρα την περίοδο 1932-1933 στην εφημερίδα “Αθηναϊκά Νέα” και εκδόθηκαν βιβλίο το 2018 από την εφημερίδα “Τα Νέα”.
Ο Πολύμερος Μοσχοβίτης (1892 – 1950) είχε και μια σχέση με την Γορτυνία: ήταν  νυμφευμένος με την Αικατερίνη Κατριμουστάκη από τα Κακουρέϊκα της Ηραίας. 

Υπήρξε στρατιωτικός, αιχμάλωτος στη Μικρά Ασία μετά την καταστροφή, πολεμικός ανταποκριτής, δημοσιογράφος και κριτικός θεάτρου. Πιστός βενιζελικός έζησε πολλές περιπέτειες και ιστορικά γεγονότα της εποχής εκείνης μεταξύ Ελλάδας, Γαλλίας, Ιταλίας, Μέσης Ανατολής, Ινδίας και Ηνωμένων Πολιτειών. 


 

 



Ακολουθεί απόσπασμα από το βιβλίο:

Παρασκευή 30 Σεπτεμβρίου 2022

Πολιορκία της Τριπολιτσάς- Οι συμβουλές του γέρο-Κόλια Πλαπούτα


Πικραμένος από το χαμό του γιου του Γεωργάκη στην πολιορκία του Λάλα ο γέρο-Κόλιας Πλαπούτας είχε μεγάλη ανησυχία για την έκβαση της πολιορκίας της Τριπολιτσάς το Σεπτέμβριο του 1821

“-Να με πάρτε να με πάτε στην Τριπολιτσά, να ιδώ τι κάνετε….Πως τα πολεμάτε; Μην πάθετε το ίδιο με το Λάλα….
Του έδωσαν την υπόσχεση, να του περάση ο πόνος κι ο θυμός να ησυχάση. Πως να τον πάνε; Ήταν ογκώδης, γέρος 87 χρονών, υπέφερε από ρευματικά-αρθριτικά. Ο Κόλιας επέμενε. Δεν ήθελε να μένη σε τούτη την έξαρση αργός. Ήθελε του πολέμου τη βοή, του τουφεκιού τον κρότο, τη μυρουδιά του μπαρουτιού. Τον φλόγιζε το πολεμικό μένος. Τον ανατάραζε η ανησυχία. Φοβόταν ο πολύπειρος αρματωλός μη γίνη το κακό, που έπαθαν οι Έλληνες στο Λάλα. Είχε αγωνία μη κάμουν καμμιά αποκοτιά ο Θοδωράκης, ο γιος του Δημητράκης. Τους ήξερε. Μη δειλιάσουν οι απόλεμοι αρχόντοι. Τους εγνώριζε έναν κι ένα.

1834-Μεταφορά της πρωτεύουσας από το Ναύπλιο στην Αθήνα


 

 18 Σεπτεμβρίου 1834 με βασιλικό διάταγμα του Όθωνα αποφασίζεται η μετάθεση της πρωτεύουσας του ελληνικού κράτους από το Ναύπλιο στην Αθήνα και ορίζεται ως ημερομηνία η 1η Δεκεμβρίου 1834, ως εξής: “Η πόλις, Αθήναι, θέλει επονομάζεσθαι απ’ εκείνης της ημέρας “Βασιλική Καθέδρα και Πρωτεύουσα”. 

Δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 36/28-9-1834.

Πέμπτη 11 Αυγούστου 2022

Γεώργιος Καραϊσκάκης-Μάχη στο Χαϊδάρι 6 & 8 Αυγούστου 1826

 Σύμφωνα με τις περιγραφές οι μάχες του Χαϊδαρίου 6 και 8 Αυγούστου 1826 δόθηκαν στην περιοχή του Ελαιώνα, όπου υπάρχει ο πύργος Παλατάκι και στους γύρω λόφους. Μάλιστα περιγράφεται ως ένα περιφραγμένο αγρόκτημα με πύργο τότε γνωστό ως Αχερδάρι (Χαϊδάρι), ως εξής:
«θέσιν καλούμενη Χαϊδάρι, μικρόν αγροκήπιον απέχον επτά περίπου στάδια από της πόλεως τών Αθηνών και συνιστάμενον έξ ενός κήπου περιφραγμένου διά μικρού τοίχου και ενός πύργου….». 


Επικεφαλής των Ελλήνων ήταν ο στρατάρχης της Ρούμελης Γεώργιος Καραϊσκάκης με σώμα ατάκτων και ο φιλέλληνας Φαβιέρος με τακτικό στρατό που αντιμετώπισαν τα στρατεύματα του Κιουταχή, παρά τις διαφωνίες μεταξύ τους ως προς την πολεμική τακτική που θα ακολουθούσαν.


Κυριακή 24 Ιουλίου 2022

Η μετεπαναστατική ελεύθερη Ελλάδα-όρια και διοικητική διαίρεση-όρια και διοίκηση στην Αρκαδία

 Όπως γνωρίζουμε, μετά την  Επανάσταση, το νεοσύστατο ελληνικό κράτος ήταν πολύ μικρό και τα βόρεια σύνορα του ακολουθούσαν την νοητή γραμμή από τον Αμβρακικό κόλπο ως τον Παγασητικό. Περιλάμβανε την Πελοπόννησο, την Στερεά Ελλάδα και τα νησιά των Κυκλάδων. Πολλές ακόμα ελληνικές περιοχές παρέμεναν σκλαβωμένες στην οθωμανική αυτοκρατορία.

Με βασιλικό διάταγμα του 1833 “περί διαιρέσεως του Βασιλείου και της διοικήσεως του” κατόπιν γνωμοδότησης του Υπουργικού Συμβουλίου, η μικρή ελεύθερη Ελλάδα διαιρείται σε 10 νομούς και 42 επαρχίες.
Α. Ο Νομός της Αργολίδος και Κορινθίας
Β. Ο Νομός της Αχαΐας και  Ήλιδος
Γ. Ο Νομός της Μεσσηνίας
Δ. Ο Νομός της Αρκαδίας
Ε. Ο Νομός της Λακωνίας
ΣΤ. Ο Νομός της Ακαρνανίας και Αιτωλίας
Ζ. Ο Νομός της Φωκίδος και Λοκρίδος
Η. Ο Νομός Αττικής και Βοιωτίας
Θ. Ο Νομός της Ευβοίας.
Ι. Ο Νομός των Κυκλάδων.

 

Παρασκευή 8 Ιουλίου 2022

Θάνατος Δημητρίου Πλαπούτα -Ιούλιος 1864

Τον Ιούλιο του 1864 πέθανε στον πύργο του στο χωριό Παλούμπα Γορτυνίας  ο μεγάλος οπλαρχηγός του Αγώνα Δημήτριος Πλαπούτας ή Κολιόπουλος σε ηλικία 78 ετών. Πήρε μέρος στις μεγαλύτερες μάχες της Επανάστασης  δίπλα στον Αρχιστράτηγο Θεόδωρο Κολοκοτρώνη και φυλακίστηκε στο Παλαμήδι μαζί του για υποτιθέμενη υπονόμευση του καθεστώτος του βασιλιά Όθωνα, ενώ συμμετείχε στην τριμελή επιτροπή που συνόδευσε τον ερχομό του Όθωνα στο Ναύπλιο.

Ο Πλαπούτας λίγο προ του θανάτου του στο Παλούμπα

(Από το βιβλίο "Ο ΠΛΑΠΟΥΤΑΣ" του Αγησίλαου Τσέλαλη, εκδόσεις Γιαννίκος 1962):

Κυριακή 3 Ιουλίου 2022

Εκλογές 1843-Εκλογή εκλεκτόρων και πληρεξουσίων στη Γορτυνία- Ονόματα εκλογέων στο χωριό Σέρβου

Μετά την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843 που ξεσηκώθηκε ο λαός εναντίον του βασιλιά Όθωνα και ζήτησε σύνταγμα, υπογράφτηκαν από τον ίδιο διατάγματα ώστε να δρομολογηθούν διαδικασίες για την εκλογή πληρεξουσίων οι οποίοι θα έπαιρναν μέρος στην Εθνοσυνέλευση για την κατάρτιση και ψήφιση του Συντάγματος του 1844. Το νομοθετικό πλαίσιο, βάσει του οποίου θα εκλέγονταν οι πληρεξούσιοι, ήταν αυτό του Κυβερνήτη Καποδίστρια που χρησιμοποιήθηκε στην Δ’ Εθνοσυνέλευση του Άργους το 1829.
Εκλεγόταν ένας εκλέκτορας από κάθε χωριό ή περισσότεροι, αναλόγως τον αριθμό των οικογενειών και κατόπιν πήγαινε στη συνέλευση της επαρχίας όπου εκλέγονταν οι πληρεξούσιοι που έπαιρναν μέρος στην Εθνοσυνέλευση. Οι εκλογές έγιναν στις 19/9/1843 στην επαρχία Καρύταινας (μετέπειτα Γορτυνίας). Οι υποψήφιοι έπρεπε να είναι τουλάχιστον 30 ετών και να έχουν εισόδημα τριπλάσιο του εισοδήματος των εχόντων δικαίωμα ψήφου.
Ο χώρος που διεξάγονταν οι εκλογές ήταν η εκκλησία του χωριού ή της κωμόπολης και ακολουθείτο η παρακάτω διαδικασία. Μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας και παρουσία του ιερέα και του δημοτικού παρέδρου, δηλαδή του εκλεγμένου εκπροσώπου της δημοτικής αρχής κάθε χωριού, ο ιερέας που τελούσε τη Θεία Λειτουργία συνέτασσε τον κατάλογο των πολιτών που είχαν ψήφο. Στη συνέχεια, ο ιερέας με το Ευαγγέλιο όρκιζε τους πολίτες με τον ακόλουθο όρκο, τον οποίο διάβαζε ο γεροντότερος της Συνέλευσης και τον επαναλάμβαναν οι πολίτες με ανυψωμένο το δεξί χέρι:
 

Παρασκευή 1 Ιουλίου 2022

Καλό μήνα! 1-7-2022

 


Καλό μήνα! Με υγεία, ησυχία, δροσιά και ευχάριστες στιγμές!
Ιούλιος ή Αλωνάρης κατά την παράδοση.
Ο μήνας του αλωνίσματος των σιτηρών που αποτελούν τη βάση της διατροφής των ανθρώπων, από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι τις μέρες μας. Είναι μια χαρούμενη περίοδος γιατί ολοκληρώνεται η κοπιώδης διαδικασία παραγωγής του καρπού και το παραγόμενο πολύτιμο προϊόν μεταφέρεται στις αποθήκες.
φωτο: Αναπαράσταση παραδοσιακού αλωνίσματος στο Βαλτεσινίκο Γορτυνίας 2018
 
 
Υ. Γ. (Ύστερα από αρκετό καιρό, λόγω φόρτου εργασίας, επιστροφή στο αγαπημένο μου ιστολόγιο με νέο υλικό).  
 
 
 

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης – Η ομιλία του προς τους στρατιώτες στον πύργο της Ζαράκοβας


Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, δεν ήταν μόνο άριστος στρατιωτικός. Ήταν και πολύ καλός πολιτικός.
Οι πρόκριτοι δεν “είδαν με καλό μάτι” τον ερχομό του Δ. Υψηλάντη στην Πελοπόννησο τον Ιούνιο του 1821. Αντιθέτως, οι πολεμιστές κι ο λαός τον θαύμαζαν και προσδοκούσαν πολλά. Για το λόγο αυτό, εκινήθηκαν δύο φορές εναντίον των προκρίτων, την πρώτη στα Βέρβαινα και τη δεύτερη στα Τρίκορφα, στον πύργο της Ζαράκοβας όπου ήταν κλεισμένοι. Εκεί ανέλαβε ο Κολοκοτρώνης να μιλήσει στους αγριεμένους στρατιώτες "εις το επάνω μέρος της λιθίνης κλίμακος του εν Ζαρακόβη υψηλού πύργου" με παραβολές, παραδείγματα και πειθώ, πετυχαίνοντας να κατευνάσουν τα πνεύματα και να αποφευχθεί ο εμφύλιος, για το καλό της πατρίδας. 

Σάββατο 23 Απριλίου 2022

Ευχές Πάσχα 2022

Χρόνια πολλά! Καλή Ανάσταση σε όλους!
Καλό Πάσχα, καλή Λαμπρή!
....όπως προτιμά ο καθένας.
Υγεία, αγάπη, ειρήνη και πολύ φως στις ψυχές μας!
Το καλό να συντρίψει κάθε κακό!
Επαναδημοσιεύω την εικόνα με τις ευχές μου, του 2011.



Δευτέρα 4 Απριλίου 2022

200 χρόνια από την καταστροφή της Χίου

Το Μάρτιο του 1822 η Χίος  επαναστάτησε, χωρίς ωστόσο να είναι σωστά προετοιμασμένη και κατέληξε στη σφαγή των κατοίκων του μαρτυρικού νησιού από τους Τούρκους, πράγμα το οποίο συγκίνησε και αφύπνισε τους Ευρωπαίους για το δίκαιο του ελληνικού αγώνα.
Τα τραγικά γεγονότα περιγράφει ο Νικόλαος Σπηλιάδης στα “Απομνημονεύματα συνταχθέντα δια να χρημεύσωσιν εις την Νέαν Ιστορίαν της Ελλάδος”:

“...Πλέουσι λοιπόν αρχάς μαρτίου ο Μπουρνιάς μ’ εκατόν πενήντα Χίους, και ο Λυκούργος (Λογοθέτης) με πεντακοσίους Σαμίους, αποβαίνουσιν εις τον όρμον της Αγίας Ελένης προς τα νότεια της πόλεως μίαν και ημίσειαν ώραν μακράν, και κινούνται φωνάζοντες και απειλούντες τους Τούρκους, τους οποίους ηνάγκασαν να κλεισθώσι φοβηθέντες εις το φρούριον….”

“…..Ο δε Σουλτάνος, άμα λαβών την είδησιν της επαναστάσεως της Χίου, διέταξε τον στόλον να εκπλέυση κατ’ αυτής και να την καταστρέψη. Ο Σουλτάνος είχεν ήδη φονευμένον τον Καραλήν, και διάδοχος τούτου ήτο διωρισμένος εις την διοίκησιν του στόλου ο εκ Κρήτης καταγόμενος Αλή Καπουδάν πασιάς. Ούτος προλαβών πάσαν βοήθειαν της ελληνικής  Κυβερνήσεως, εκπλεύσας  την 30 (Μαρτίου) από τον Ελλήσποντον με επτά πλοία της γραμμής και με είκοσι έξ φιργάδας και κοβέρτας, φθάνει εις το Τσεσμέν, παραλαμβάνει δέκα τρεις χιλιάδας Τούρκους εις πλοιάρια, και υπό την υπεράσπισιν των πυροβόλων του στόλου, τους αποβιβάζει την 12 απριλίου εις Χίον.