Ρουσάλια (Κόλλυβα-Κολλυβάδες-Τρισάγια-Μνημόσυνα-Ψυχοσάββατα…ξηροφαγία)

Γράφει ο Βασίλειος Κων/ντή Σχίζας

Μέλος της Εταιρείας Πελοποννησιακών Σπουδών

Ρουσαλιών ή Ρουσαλιών(ε) ή Ρουσάλια έλεγαν οι παλιότεροι  στο χωριό Σέρβου της Γορτυνίας, όπως  π.χ. «… τη ‘βδομάδα  που μας έρχεται είναι των ρουσαλιών(ε)…».  Τότε οι νεώτεροι  εκείνης της εποχής δεν καταλάβαιναν  ποτέ, τι είναι αυτά τα ρουσάλια!  Νόμιζαν ότι είναι αυστηρά Σερβαίικος ιδιωματισμός! Αργότερα, από τα μέσα της 10ετίας του 1950 με την εσωτερική μετανάστευση… ξεχάστηκαν αυτές οι έννοιες  των ρουσαλιών   και  οι  όποιες συνήθειες (έθιμα)  συνεπάγονταν, γιατί… καταχωνιάστηκαν στην πολυκοσμία της Αθήνας και άλλων μεγαλουπόλεων  στις  οποίες μετακινήθηκε ο κόσμος της ορεινής υπαίθρου.

Όμως τα «περιφρονημένα» (έτσι τα θεωρούσαν όσοι δεν  τα γνώριζαν) Ρουσάλια, δεν έπαψαν ποτέ να  μην εφαρμόζονται στον καιρό τους κάθε χρόνο. Η λέξη «ρουσάλια» έχει αρχαία προέλευση που έφθασε αναλλοίωτη στις μέρες μας  και σ’ αυτά αναφέρονταν οι ολιγογράμματοι ή και αγράμματοι παλιοί Σερβαίοι  αλλά και  όλοι  όσοι  κατοικούσαν τότε στην ευλογημένη ορεινή Αρκαδία. Και λέμε  ότι είναι ευλογημένη γιατί κρατά πολλές συνήθειες  οι οποίες είναι συνέχεια από την αρχαιότητα(!) γεγονός που δείχνει πως ο ορεσίβιος πληθυσμός τής  «Θεογενούς Αρκαδίας» έμεινε… «απρόσιτος»  από  τις έξωθεν  παρεμβάσεις.  

.

Τριπολιτσά

“Με το σουγιά στο κόκκαλο και το λουρί στο σβέρκο”,

οι ραγιάδες έχτισαν το κάστρο της Τριπολιτσάς

 

• Τούρκοι, για το χτίσιμο του κάστρου, αγγάρεψαν μαστόρους  (πετράδες) από τη Γορτυνία, και την Ήπειρο!

• Λαγκαδινοί μαστόροι έχτισαν τα καλύτερα ταμπούρια στα Τρίκορφα στην πολιορκία  της Τριπολιτσάς.

• Μαστόροι από το χωριό Σέρβου αναστήλωσαν   εκκλησιαστικά ιστορικά μνημεία!

Γράφει ο Βασίλειος Κων/ντή Σχίζας.

Μέλος της Εταιρείας Πελοποννησιακών Σπουδών.

Η θεογενής πανάρχαια Αρκαδία, στην οποία  κατοικούσε το αρχαιότερο ελληνικό φύλο, δεν είχε διοικητική πρωτεύουσα  στην αρχαιότητα.

Όλες οι πόλεις της συνδέονταν σε μια συνομοσπονδία που ονομάστηκε «Κοινό των Αρκάδων». Οι αρχαίες αρκαδικές πόλεις ήσαν η Ηραία, η Τεύθις, η Υψούντα, οι Τρικολώνοι, τα Τρόπαια, ο Ορχομενός,  η Λυκοσούρα, η Τεγέα, η Μαντινεία, η Ασέα, το Παλλάντιο, η Νεστάνη, η Αλέα, ο Φενεός, η Καφυά, το Θυραίο. Πρώτη πρωτεύουσα των Αρκάδων έγινε το 370 π. Χ. η Μεγαλόπολη.

Η σημερινή πρωτεύουσα, η Τρίπολη δεν υπήρχε στην αρχαιότητα, ούτε την εποχή του Βυζαντίου. Είναι νέα πόλη. Χτίστηκε επί τουρκοκρατίας στα χρόνια της  δουλείας γύρω στο 1560  και 1580. Πρωτύτερα στη σημερινή της θέση, υπήρχαν εγκαταστάσεις γεωργοκτηνοτρόφων,  κάποια χάνια  τα οποία εξυπηρετούσαν περαστικούς στρατολάτες, εμπόρους και άλλους.(Κατά μία άλλη εκδοχή η Τριπολιτσά ιδρύθηκε περίπου έναν αιώνα ενωρίτερα στο μέσον των τριών ειπωμένων αρχαίων πόλεων, της Μαντινείας, των Αμυκλών ή  του Παλαντίου και της Τεγέας). Επειδή ήταν στρατηγικό μέρος, αφού ήταν το κέντρο του Μωριά, μετά σχεδόν έναν αιώνα, από το 1680  ανεγέρθηκαν διάφορα κτίσματα  για στρατιωτικές εγκαταστάσεις   κ.λπ. 

Το 1785 ο Μόρα Βαλεσή (τούρκος στρατιωτικός διοικητής της Πελοποννήσου) Αχμέτ πασάς μετέφερε στη Τριπολιτσά την έδρα του από το Ναύπλιο.

Η Τριπολιτσά έκτοτε αναπτύχθηκε σε όλους τους τομείς αφού κατέστη το τούρκικο διοικητικό κέντρο του Μωριά…  μέχρι το ευλογημένο 1821 οπότε… ελευθερώθηκε  από τους επαναστάτες και ανάσανε ο τόπος!

Διάλεξη του Αθ. Στρίκου για την Γορτυνιακή διάλεκτο-γράφει ο Βασίλειος Κων. Σχίζας

«Αρχή σοφίας ονομάτων επίσκεψις»

- Αρχή παιδεύσεως η των ονομάτων επίσκεψις -

(Είναι παρακαταθήκη του Κυνικού φιλοσόφου Αντισθένη)

Του Βασιλείου Κων/ντή  Σχίζα

Μέλους της Εταιρείας Πελοποννησιακών Σπουδών

Εάν ξεχάσουμε  την προέλευση, τη ρίζα των ελληνικών λέξεων ή μας  επιβάλλουν να την μεταβάλουμε  προς το χείρον (ισοπέδωση/παγκοσμιοποίηση) με την απάλειψη συμφώνων, τόνων, πνευμάτων, νεωτεριστικών  εκφράσεων αλλά και του νεοφανούς βαρβαρίζοντος ιδιώματος που το λένε «γκρίκλης», τότε μας λέει ο Κωστής Παλαμάς πως οι ίδιες οι λέξεις  με την ορθογραφία τους πάντα θα μάς υπενθυμίζουν την προέλευσή τους.

Στην ελληνική γλώσσα  είναι η λέξη (το σημαίνον)  και η έννοιά της, το  (σημαινόμενο). Οι δύο αυτές έννοιες έχουν απ’ αρχής σχέση. Αντίθετα με άλλες γλώσσες  η κάθε λέξη (το σημαίνον) δεν έχει απολύτως καμία σχέση με την έννοιά της (το σημαινόμενο).

Έτσι στη γλώσσα μας μέσω της ετυμολογίας μπορούμε να καταλάβουμε μια «δύσκολη» λέξη. Π.χ. η λέξη  «αστέρι» στην προγονική μας γλώσσα λέγεται «αστήρ».

Η λέξη αυτή σημαίνει ότι το αστέρι κινείται συνεχώς στον ουρανό, ή δεν στέκεται ή δεν είναι ακίνητο. Συγκεκριμένα ο «αστήρ» αποτελείται από δύο λέξεις, το στερητικό «α» και τη λέξη «στηρ»  από το ρήμα ίστημι, δηλαδή α+στηρ = αστήρ= αστέρι.

Στη Σπάρτη όπου διαμένει ο πατριώτης μας (Σερβαίος) Αθανάσιος (Θάνος) Στρίκος του Πανάγου, επί σειρά ετών έρευνας,  στις ρίζες, την προέλευση αν θέλετε  των λέξεων  της ευρύτερης περιοχής του χωριού Σέρβου, δηλαδή της επαρχίας, συνέλεξε ένα πλούσιο ετυμολογικό «γλωσσάρι» της Γορτυνίας. 

ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ «ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ»-Εκδήλωση τιμής και μνήμης στους ήρωες της Κύπρου

και Ιστορική αναδρομή στις  Αρχαίες πόλεις  της.

Η Ρωμιοσύνη εν φυλή συνότζιαιρη του κόσμου, κανένας δεν ευρέθηκε για να την ιξιλείψη, κανένας γιατί σιέπει την που τάψη ο Θεός μου, η Ρωμιοσύνη εν να χαθή όντας ο κόσμος λείψη.

(Είναι στίχοι του εθνικού βάρδου της Κύπρου Βασίλη Μιχαηλίδη).

Γράφει ο Βασίλειος Κων/ντή Σχίζας,

εκ της Θεογενούς  Αρκαδίας ορμώμενος.

Μέλος του Φ. Σ. «Παρνασσός»

(O 10ος   βασιλιάς της αρχαίας Αρκαδίας και μετέπειτα   ιδρυτής και βασιλιάς της Πάφου της Κύπρου, ήταν ο  Αγαπήνορας «αυτός που εκτιμά την ανδρεία».  (Αγαπήνωρ =  αγαπώ + ἠνορέη (ανδρεία). Πρώτοι λοιπόν άποικοι της «Νήσου της Αφροδίτης» μετά την άλωση της Τροίας, ήσαν οι Αρκάδες  όπως αναφέρει ο περιηγητής Παυσανίας (Ελλάδος περιήγησις VIII 2):     

«Αγαπήνωρ δε ο Αγκαίου του Λυκούργου μετά Έχεμον βασιλεύσας ες Τροίαν ηγήσατο Αρκάσιν. Ιλίου δε αλούσης ο τοις Έλλησι κατά τον πλουν τον οίκαδε επιγενόμενος χειμών Αγαπήνορα και το Αρκάδων ναυτικόν κατήνεγκεν ες Κύπρον, και Πάφου τε Αγαπήνωρ εγένετο οικιστής και της Αφροδίτης κατεσκευάσατο εν Παλαιπάφω το ιερόν»).

Ο αείποτε υπέρ πάντων αγών της Κύπρου

Ο Φιλολογικός Σύλλογος «ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ» εόρτασε τη μνήμη των Τριών Ιεραρχών και έκοψε την Αγιοβασιλόπιτα 2016

Τιμή στη μνήμη των Αγίων μεγίστων  φωστήρων Τριών Ιεραρχών, οι οποίοι είναι προστάτες των Ελληνικών Γραμμάτων, απέδωσε ο, επί 150ετία  συνεχούς πνευματικής προσφοράς στον ελληνικό λαό, Φιλολογικός Σύλλογος «ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ», με σεμνή τελετή την οποία  πραγματοποίησε  το απόγευμα του Σαββάτου 30 Ιανουαρίου ε. έ. στην αίθουσα εκδηλώσεων του Συλλόγου, στο μέγαρο επί της πλατείας Καρύτση στην Αθήνα. 

Επελέγη η 30η Ιανουαρίου για την εκδήλωση, γιατί  αυτή την  ημέρα  τιμώνται οι Τρείς Ιεράρχες από την Εκκλησία μας, από τα  σχολεία  μας,  από τον  ευσεβή  και νοήμονα λαό μας. Λέμε νοήμονα λαό γιατί  γνωρίζει και αντιλαμβάνεται  αυτός ο λαός ότι   τον περιπαίζουν, με το να διαρρέουν το τελευταίο διάστημα διάφορες  δήθεν πληροφορίες ότι προτίθενται κάποιοι ηγετίσκοι με προοδευτικές, (βλέπε σκοταδιστικές, οπισθοδρομικές  ή ισοπεδωτικές «παγκοσμιοποιημένες»  ιδεοληψίες),  πως θα καταργήσουν την σχολική εορτή των Τριών Ιεραρχών!

Γράφει ο Βασίλειος Κων/ντή Σχίζας

Μέλος του Φ.Σ. ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ

 Ίσως, δίκαια  αναλογίζεται αυτός ο βασανισμένος λαός, υποθέτει και δίνει την απάντηση:

 «Αφού σε πάρα πολλά σχολεία,   επέτρεψαν- ανέχτηκαν  αυτοί οι ηγετίσκοι  να σπουδάζουν παιδιά - πολλά παιδιά - ξενόφερτα, χωρίς άδεια εισόδου στη χώρα, κυρίως  από μουσουλμανικές χώρες, «συνεπώς»… δεν είναι σωστό να τιμούν, αντίθετα με τις θρησκευτικές δοξασίες τους,  τούς Ορθόδοξους Αγίους της χώρας που σπουδάζουν δωρεάν, και είναι δωρεάν αφού τα έξοδα τα πληρώνουν είτε το θέλουν είτε όχι οι φτωχοί γηγενείς!».

 Έτσι ο νοήμων ιστορικός λαός μας, τον οποίο κατάντησαν κατηφή, ενδεή, με συσσωρευμένο πόνο,  δέχεται … «μοιρολατρικά»  τις ανατροπές των παραδόσεών του!

Μάρκος Πιτσιπιός, ή Μάρκο Πασάς

(Ο Έλληνας που καθιέρωσε την «Ερυθρά Ημισέληνο»)

 Έλληνας ή Ρωμιός, όπως συνήθιζαν να λένε τον κάθε  ομογενή μας στην Κωνσταντινούπολη, ήταν ο ιδρυτής της «Ερυθράς Ημισελήνου» Μάρκος  Πιτσιπιός (φωτο)

   Γράφει 

ο Βασίλειος Κων/ντή Σχίζας

Καταγόταν από τη Σύρο. Γεννήθηκε το 1824 και ακολούθησε την οικογένειά  του κατά την μετεγκατάστασή  της  στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί σπούδασε στην «Αυτοκρατορική (Οθωμανική) Στρατιωτική  Ιατρική Σχολή» και το 1851 διορίστηκε διευθυντής του Χειρουργικού Τμήματος. Ανήλθε στην κλίμακα της Ιατρικής Στρατιωτικής ιεραρχίας και του δόθηκε από την Υψηλή Πύλη το αξίωμα του Πασά.  Το 1961 ο Σουλτάνος Αμπντουλαζίζ  τον διόρισε Αρχίατρο του σεραγιού  μέχρι το θάνατό του το 1888. Την ίδια εποχή έλαβε και το αξίωμα του Αρχιστράτηγου.

Γεωργακοπούλειο Πνευματικό Ίδρυμα, στο χωριό Ράφτη Ηραίας Αρκαδίας

  (Εκδήλωση «Κοπής Αγιοβασιλόπιτας» και βραβεύσεις Γορτυνίων εκδοτών για την πνευματική προσφορά τους στον τόπο μας) 

 

Γράφει ο Βασίλειος Κων/ντή Σχίζας

Στο χωριό Ράφτη στη Γορτυνία Αρκαδίας εδρεύει το «Γεωργακοπούλειο Πνευματικό Ίδρυμα», το οποίο ίδρυσε   ο Δημήτριος  Γεωργακόπουλος   το 2004.
 

Σκοπός του ιδρύματος  είναι  η, επί μηνιαίας βάσης, ανθρωπιστική βοήθεια  σε πλημμυροπαθείς,  πυροπαθείς, σε θύματα εγκληματικών  ενεργειών  κ.λπ.