Η μάχη της Γράνας στην Τριπολιτσά

 

Μια πολύ ξεχωριστή μάχη τον Αύγουστο του 1821 που έμεινε ονομαστή λόγω της γράνας (τάφρου) που κατασκευάστηκε βάσει στρατηγικού σχεδίου του Κολοκοτρώνη στα περίχωρα της Τρίπολης για να αντιμετωπιστούν τα στρατιωτικά σώματα των Τούρκων που εξορμούσαν από τα φρούριο της Τρίπολης στις γύρω περιοχές  σκοτώνοντας και αρπάζοντας τα πάντα από τα χέρια των κατοίκων. 

Η μάχη ήταν νικηφόρα για τους Έλληνες, ενίσχυσε την πολιορκία της Τριπολιτσάς και οδήγησε στην κατάληψη της από τους Έλληνες  ένα μήνα μετά.

 

 

Ο ίδιος ο  Κολοκοτρώνης αφηγείται στ’ απομνημονεύματα του:

“...Μια ημέρα έμαθα από έναν Έλληνα ότι ο Κιαμίλμπεης ετοιμάζεται...να υπάγη εις την Κόρινθο και έμελλε ν’ απεράση από το Μύτικα……
Ο Νταγρές με 200 ανθρώπους ήτον εις τα Τσιπιανά και εις ταις ράχαις. Τότε τους έρρηξαν μερικά τουφέκια. Εκατέβηκαν και αυτοί, και τους  επήρα και επήγα εις το χωρίον Λουκά. Έπειτα επήρα τους 200 του Νταγρέ και τους έβαλα  εις το Μύτικα αντίκρυ εις την Καπνίστρα και έφκειασαν  ταμπούρια. Κυττάζω την γην, και ήτον εύκολο να σκαφθή από του Μύτικα έως εις την πέρα μεριά της Καπνίστρας,  όπου άφηκα τους στρατιώτας του Νταγρέ. Ήτον μακριά ένα μίλι, και το μισό ήτον γράνες αμπελιών. Τους λέγω: “Να φτειάσωμε μία γράνα εδώ”. 

"Βόηθησε Παναγία μου....."- Θ. Κολοκοτρώνης

Χρόνια πολλά! 

 

Ο Κολοκοτρώνης προσευχόμενος-Έργο του  Καρλ Κράτσαϊζεν

Ο μεγάλος ελευθερωτής Θ. Κολοκοτρώνης ζήτησε την βοήθεια της Παναγίας σε μια καίρια στιγμή στις αρχές της Επανάστασης, μετά τη μάχη της Καρύταινας, όταν οι Έλληνες  δυσκολεύονταν  να οργανωθούν σε στράτευμα. 

“...έμεινα μόνος μου με το άλογο μου εις το Χρυσοβίτσι……
Έκατσα έως που εσκαπέτισαν με τα μπαϊράκια τους, απέ εκατέβηκα κάτου. Ήτον μία εκκλησιά εις τον δρόμον, (η Παναγία ‘ς το Χρυσοβίτσι), και το καθησιό μου ήτον οπού έκλαιγα την Ελλάς: “Παναγία μου, βόηθησε και τούτην την φορά τους Έλληνας δια να εμψυχωθούν!” και επήρα έναν δρόμο κατά την Πιάνα……....”.

Από το λόγο του Κολοκοτρώνη προς την νεολαία στην Πνύκα στις 13-11-1838:
“….πρέπει να φυλάξετε την πίστη σας, και να την στερεώσετε, διότι, όταν επιάσαμε τα άρματα, είπαμε πρώτα υπέρ Πίστεως και έπειτα υπέρ Πατρίδος...…...”

Αλλά και το δημοτικό τραγούδι πολύ παραστατικά δηλώνει τη θρησκευτικότητα του Κολοκοτρώνη και των άλλων κλεφτών και τον αγώνα τους για την πίστη και την πατρίδα.

“Λάμπουν τα χιόνια ‘ςτα βουνά και τα νερά ‘ςτους κάμπους
λάμπουν και ταλαφριά σπαθιά των Κολοκοτρωναίων.
‘Φόντας (όταν) πάνε ‘ςτην εκκλησιά, πάνε να προσκυνήσουν,
φορούν τα πόσια τα χρυσά, ταις ασημένιες πάλαις.
Φλωριά ρήχνουν ‘ςτην Παναγιά, φλωριά ρήχνουν ‘στους άγιους
και ‘ςτον αφέντη το Χριστό ταις ασημένιαις πάλαις
“Χριστέ μας, βλόγα τα σπαθιά, βλόγα μας και τα χέρια,
να λευτερώσωμ’ το ντουνιά ‘π’ τα τούρκικα τα χέρια”.
Βγαίνουν και πιάνουν το χορό ‘ςτης εκκλησιάς τ’ αλώνι….”(Δημοτική Ανθολογία-Μ. Λελέκου 1868)

 

Ο Κολοκοτρώνης αντιμετωπίζει τον στρατό του Ιμπραήμ με φοβερές ελλείψεις (επιστολές-1827)

 Καλοκαίρι του 1827, 7ος χρόνος της Επανάστασης

Ο Αγώνας  βρίσκεται σε κίνδυνο. Ο Ιμπραήμ “αλωνίζει” στην Πελοπόννησο από το 1825, έχοντας καταφέρει να τον προσκυνήσουν και να υποταχτούν πολλές περιοχές της Αχαϊας και της Ηλείας, οι δε Έλληνες αγωνιστές είναι αποκαμωμένοι, κυρίως από τις φοβερές ελλείψεις σε τρόφιμα και πολεμοφόδια. 

“Αλωνίζει” όμως και ο γενικός αρχηγός, ο Γέρος του Μωριά, καθώς και πολλοί  καπεταναίοι με τους πολεμιστές τους, αντιμετωπίζοντας σθεναρά τον Ιμπραήμ, εμψυχώνοντας τον αγωνιζόμενο λαό και διεκδικώντας  με δραματικές εκκλήσεις τα απαραίτητα εφόδια από την κυβέρνηση.
“...δια την εκστρατείαν μου αναπόφευκτα τροφάς και πολεμοφόδια, αλλ’ όχι μόνον πρόβλεψιν καμμίαν δεν ίδον, αλλ’ ούτε αποκρίσεως καν ηξιώθην δια παρηγορίαν μου…....βεβαιούμαι, ότι έφθασαν και τροφαί και πολεμοφόδια σταλμένα από τους φιλανθρώπους φιλέλληνας της Ευρώπης δια τι δεν στέλνει; μη τάχα νομίζει, ότι τρώγονται αι πέτραι δια να ζήσουν συνερχόμενα τα στρατεύματα;….”  Θ. Κολοκοτρώνης

Νικήτας Σταματελόπουλος ή Νικηταράς ο ήρωας των Δερβενακίων

Από τις ηρωικότερες και αγνότερες μορφές του ‘21, γιος του αγωνιστή Σταματέλου, εγκατεστημένου στο Τουρκολέκα Λεονταρίου και της Σοφίας Καρούζου, αδελφής της γυναίκας του Κολοκοτρώνη. Παντρεύτηκε την Αγγελίνα Μπαρμπιτσιώτη, κόρη του πρωτοκλέφτη Ζαχαριά.

Το 1816 οι Τούρκοι σκότωσαν τον πατέρα του, τον κουνιάδο του Αναγνώστη και τον μικρό του αδερφό Ιωάννη με μαρτυρικό τρόπο στην Μονεμβασιά.

Γαλουχημένος από μικρός  στον αγώνα για την ελευθερία ζώντας ανάμεσα στις μεγαλύτερες οικογένειες κλεφτών του Μωριά και διψασμένος για δικαίωση των δικών του ανθρώπων, ήταν επόμενο να αγωνιστεί με πάθος και ηρωισμό. Διακρίθηκε στις μεγάλες μάχες της επανάστασης στο Λεβίδι, στο Βαλτέτσι, στα Δολιανά, στα Βέρβενα, στην άλωση της Τριπολιτσάς, στη διπλή μάχη στα Δερβενάκια και στο Αγιονόρι , στην Αράχωβα, κ.ά. και πήρε το προσωνύμιο “Τουρκοφάγος”.

Ο ίδιος αφηγείται:

Επιστολή Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη στον Κολοκοτρώνη για την νίκη στα Δερβενάκια

 Στις 28 Ιουλίου 1822 ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης  στέλνει επιστολή στον Κολοκοτρώνη με πολύ ένθερμα λόγια για την θριαμβευτική νίκη στα Δερβενάκια, ενώ είχε διαφωνήσει με το σχέδιο του Κολοκοτρώνη,ευρισκόμενοι στο Κεφαλάρι του Άργους,  εκτιμώντας ότι ο Δράμαλης θα προχωρήσει προς την Τριπολιτσά. Δεν υποστήριξε το σχέδιο του Γέρου και τον κατηγόρησε ότι πάει να γίνει κλέφτης στα βουνά, όπως στο παρελθόν.

Διηγείται ο Κολοκοτρώνης: “...Αναχώρισα ‘περ βίας να πιάσω το Δερβενάκι, από εκείθε ήμουν βέβαιος ότι θα περάσουν και όχι από την Τριπολιτζά….και ανεχώρησα και επήγα εις τον Άγιο Γεώργιο….”

Ιούλιος 1822- Μονομαχία και κίνδυνος για τον Δημητράκη Πλαπούτα στα Φίχτια Αργολίδας, λίγο πριν την μάχη των Δερβενακίων

Τον Ιούλιο του 1822 οι ελληνικές δυνάμεις με διάφορα στρατιωτικά σώματα υπό την αρχηγία των καπεταναίων της Πελοποννήσου και την γενική αρχηγία του Κολοκοτρώνη, προκειμένου να αντιμετωπίσουν την εισβολή του πολυάριθμου στρατού του Δράμαλη, έχουν καταλάβει νευραλγικά σημεία του Αργολικού κάμπου δίνοντας διάφορες μάχες πριν την μεγάλη μάχη στα Δερβενάκια και την συντριβή της  στρατιάς του Δράμαλη, όπου θριάμβευσε η διορατικότητα και το πολεμικό σχέδιο του Κολοκοτρώνη για αντιμετώπιση του εχθρού στα στενά των Δερβενακίων, παρά την αντίθετη εκτίμηση άλλων καπεταναίων ότι ο Δράμαλης θα προχωρήσει προς την Τρίπολη.

Σε μια απ’ αυτές τις μάχες κινδύνευσε ο γορτύνιος  στρατηγός Δημητράκης Πλαπούτας ή Κολιόπουλος.

Ιδού πως περιγράφει ο Μιχαήλ Οικονόμου, αγωνιστής και γραμματέας του Κολοκοτρώνη την εν λόγω σκηνή:

“….Απερχομένων δε των τε παρά της Διοικήσεως απεσταλμένων…..κατέβη εις αντάμωσιν του Κολιοπούλου(Δ.Πλαπούτα), Α. Κολοκοτρώνη, Δ. Δεληγιάννη και λοιπών, εις κάτω Μπέλεσι, στέρναις και Μαλανδρένι και εις  έντευξιν ελθών μετ’ αυτών και τοποθετήσας, τον μεν Κολιόπουλον μετά του Δ.Δεληγιάννη εις το Β.Δ. πλησίον του Άργους  χωρίον Σχοινοχώρι, και τινα άλλην θέσιν εκείσε, όπου και οδος προς Τρίπολιν δια Τουρνικίου και Πορτών. Δια των χωρίων Λιόντι και Γυμνοϊτικα διελθών κατήλθεν εις Άγιον Γεώργιον της Νεμέας…..

Ο Κολοκοτρώνης μιλάει στο στράτευμα του λίγο πριν την νικηφόρα μάχη των Δερβενακίων

 Δερβενάκια-Η νικηφόρα μάχη 26 Ιουλίου 1822 και η καταστροφή του Δράμαλη
Ο  Κολοκοτρώνης μιλάει στο στράτευμα του λίγο πριν την μάχη
Μέγας ηγέτης, πολεμική ιδιοφυία, οξυδερκής, εμψυχωτής των πολεμιστών!
“...Αύριον αυτήν την στιγμήν θα σας ιδώ όλους με τ’ άρματα των Τούρκων, με τ’ άλογα τους, λαμπροφορεμένους με τα ρούχα τους....”

1822-Ο Κολοκοτρώνης αποχωρεί από την πολιορκία της Πάτρας- Επιστολή στο γιο του Πάνο και στον Δημήτρη Πλαπούτα-Η απειλή του Δράμαλη

Ο Κολοκοτρώνης, απο τις αρχές Μαρτίου του 1822 πολιορκούσε με το στράτευμα του την Πάτρα με τους Α. Ζαϊμη, Κανέλο Δεληγιάννη, Πετιμεζαίους, Σέκερη, Λόντο. Στη συνέχεια κατέφθασε ο γιος του Γενναίος και ο Δημήτρης Πλαπούτας. Κατά την διάρκεια της πολιορκίας έστειλε μέρος του στρατού του με τον Γενναίο στην Δυτική Ελλάδα για βοήθεια και τον Πλαπούτα στην Καρύταινα για νέα στρατολόγηση. Συγχρόνως προέκυψαν διαφωνίες και διενέξεις με μέλη της διοίκησης (Βουλευτικό και Εκτελεστικό) για τον τρόπο δράσης, δόθηκαν αυστηρές εντολές στους στρατηγούς να προστρέξουν στην Ανατολική Ελλάδα υπό την απειλή του Δράμαλη, μη λαμβάνοντας υπόψη την στρατιωτική άποψη του Κολοκοτρώνη, με αποτέλεσμα να αποδυναμωθεί το στράτευμα του (έμεινε με 600) που πολιορκούσε την Πάτρα, λίγο πριν πέσει η πόλη, όπως λέει ο ίδιος ο Γέρος. Το επιτυχημένο πολεμικό έργο του Κολοκοτρώνη υποσκάπτεται διαρκώς από την τότε πολιτική ηγεσία(Κωλέτη-Μαυροκορδάτου), αλλ’ εκείνος πάντα σώζει την κατάσταση την κρίσιμη στιγμή. Επέστρεψε στην Καρύταινα και στην Τριπολιτσά για να συγκροτήσει νέο στράτευμα. 

Αγωνιστές από τα Μαγούλιανα και τη Λάστα της επαρχίας Καρύταινας

 

Μαγούλιανα Γορτυνίας

Η επαρχία της Καρύταινας ήταν περίπου η μετέπειτα επαρχία Γορτυνίας και λίγο μεγαλύτερη.  

 

Ο κυριότερος αγωνιστής από τα Μαγούλιανα είναι ο γνωστός Φωτάκος που εκτός από πολεμιστής, υπασπιστής και γραμματέας του Θ. Κολοκοτρώνη πρόσφερε σπουδαίο έργο γράφοντας τα “Απομνημονεύματα”, την εξιστόρηση των γεγονότων όπως ό ίδιος τα έζησε. 

 

 

 

 

Οπλαρχηγοί της Επανάστασης από την Ζάτουνα της επαρχίας Καρύταινας

 Ζάτουνα Γορτυνίας

 

Η επαρχία της Καρύταινας ήταν περίπου η μετέπειτα επαρχία Γορτυνίας και λίγο μεγαλύτερη. 

 

ΣΤΑΪΚΟΣ ΣΤΑΪΚΟΠΟΥΛΟΣ
Ο Φωτάκος στο έργο του “Βίοι Πελοποννησίων Ανδρών...των αγωνισαμένων τον αγώνα της Επαναστάσεως” αναφέρει:

 “Ούτος ήτον από την Ζάτουναν και προ της  επαναστάσεως εκατοίκει εις την Ύδραν. Πρώτος αυτός εφάνη πολιορκητής του Ναυπλίου κιὶ σύγχρονος της Μπουμπουλίνας. Εγένετο δὲ σύντροφος τοῦ Νικολή Σπηλιωτοπούλου δια την κατ᾿ αρχάς σύστασιν της Καγκελαρίας τοῦ Άργους. Ύστερον δε όταν ήλθεν ο Παπά Αρσένης και οι λοιποί Κρανιδιώται εις την πολιορκίαν και έμεναν ούτοι εκεί σταθεροί, ο Στάϊκος έκαμνεν εκδρομάς με τους στρατιώτας του έως εις τον Αχλαδόκαμπον και το Παρθένι, και πλησίον ακόμη της Τριπολιτσάς, η οποία επολιορκείτο, εφαίνετο εδώ και εκεί μεταβατικός, και πάλιν επέστρεφεν εις την πολιορκίαν του Ναυπλίου. 

Αι εκδουλεύσεις του στρατηγού τούτου είναι γνωσταί. Αυτὸς ηνδραγάθησεν εις όσους  πολέμους ευρέθη, αυτός επήρε και το Παλαμήδιον(φωτο). 

Πολλοί εφάνησαν πολιορκηταί του Ναυπλίου εκ διαλειμμάτων, αυτὸς όμως ὑπῆρξε διαρκής, και δια της ικανότητος του πρώτος των άλλων εμβήκεν εις το Παλαμήδιον.
Μετά δε ταύτα ευρέθη και εις την τελευταίαν πολιορκίαν της Κορίνθου μέχρις ότου παρεδόθη και το
φρούριον τούτο προς τον Κολοκοτρώνην”.

 

“Συναντώντας τους ήρωες του ‘21 στον Πύργο Πλαπούτα”, 24 & 25/7/2021

 “Συναντώντας τους ήρωες του ‘21 στον Πύργο Πλαπούτα”
Παλούμπα Γορτυνίας  24 και 25 Ιουλίου 2021
Διοργανωτές:
-Εταιρεία Ιστορικής και Πολιτισμικής Δράσης Μουσείου
"Στρ. Δημ. Πλαπούτας και Αγωνιστές"
-Ελληνικός Οργανισμός Πολιτικών Επιστημόνων

Οπλαρχηγοί του Επανάστασης του 1821 από την περιοχή Άκοβας της επαρχίας Καρύταινας

 

 

Ας μνημονεύσουμε τους οπλαρχηγούς της περιοχής Άκοβας της επαρχίας Καρύταινας κατά την Επανάσταση του 1821. Η επαρχία της Καρύταινας ήταν περίπου η μετέπειτα επαρχία Γορτυνίας και λίγο μεγαλύτερη.  Η Άκοβα περιλάμβανε τη Βερβίτσα (Τρόπαια), το Βυζίτσι (Βυζίκι) και τα γύρω χωριά, καθώς και τα Λαγγάδια με τα γύρω χωριά και ήταν κάτω από τις εντολές των Δεληγιανναίων. Οι  οπλαρχηγοί των Λαγγαδίων έχουν αναφερθεί σε προγενέστερη δημοσίευση.

Η συμμετοχή μου στον φωτογραφικό διαγωνισμό του Δήμου Τρίπολης για τα 200 χρόνια της Επανάστασης

Φίλες και φίλοι αναγνώστες του ιστολογίου

έχω λάβει μέρος στον φωτογραφικό διαγωνισμό που διοργάνωσε ο Δήμος Τρίπολης για τον επετειακό εορτασμό των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση, με τρεις φωτογραφίες μου και θα ήθελα την στήριξη σας με την ψήφο σας, εφ’ όσον σας αρέσουν.

Ευχαριστώ τον Δημήτρη Βεργέτη, γνωστό ως “Τσολιά της Βυτίνας” για την βοήθεια του να αναδείξω το θέμα που είχα εμπνευστεί. 

Για να μετρηθεί η ψήφος σας πατάτε πάνω στον σύνδεσμο της κάθε φωτογραφίας και κατόπιν στην καρδούλα που είναι πάνω αριστερά.

Ευχαριστώ!!!

 

1η Φωτογραφία 

 https://iso200.twosidecity.gr/contest-photo/45/

 

 Ψάνη, η τροφή των αγωνιστών του 1821 “…ψωμί δεν ευρίσκαμεν, η Κυβέρνησις ήτο μόνον δια το όνομα, διότι δεν είχε και εκείνη και δεν μας έστελνε, μόνον στάχυα, ψάνη και με κρέας εζούσαμεν είκοσι και τριάντα ημέραις…” Θεόδωρος Κολοκοτρώνης

 

2η Φωτογραφία  

https://iso200.twosidecity.gr/contest-photo/46/

 Ψάνη, η τροφή των αγωνιστών του 1821 “…ψωμί δεν ευρίσκαμεν, η Κυβέρνησις ήτο μόνον δια το όνομα, διότι δεν είχε και εκείνη και δεν μας έστελνε, μόνον στάχυα, ψάνη και με κρέας εζούσαμεν είκοσι και τριάντα ημέραις…” Θεόδωρος Κολοκοτρώνης

 

 

 3η Φωτογραφία 

https://iso200.twosidecity.gr/contest-photo/47/

 Ο αγωνιστής αγναντεύει τις κορφές του Μαινάλου “..Όσο να έβγω εις την ράχη, απόστασε το άλογο, το έδεσα εις το κλαδί και εγώ βγήκα εις την ράχη. …..είδα τους Τούρκους οπού ήρχοντο και έκλεισα το μπαϊράκι...” Θεόδωρος Κολοκοτρώνης

 

Οπλαρχηγοί από την “Πέρα Μεριά” επαρχίας Καρύταινας (Γορτυνίας)

Η περιοχή “Πέρα Μεριά” ήταν η περιοχή πέρα του Λάδωνα, που περιλάμβανε περίπου τον παλιό Δήμο Ελευσίνος με κέντρο την Κοντοβάζαινα και τον παλιό Δήμο Θελπούσης με κέντρο του Μπέλεσι, αλλά και κάποια χωριά της περιοχής Καλαβρύτων και Ολυμπίας (π.χ. Λώπεσι, Μποστενίτσα, Άσπρα Σπίτια, Λούβρου, Λυκούρεσι, Νεμούτα, κ.ά). Η επαρχία της Καρύταινας ήταν περίπου η μετέπειτα επαρχία Γορτυνίας και λίγο μεγαλύτερη. 

Ο Φωτάκος αναφέρει στο έργο του “Βίοι Πελοποννησίων Ανδρών”:

Ο Ιμπραήμ στην κοιλάδα του Λούσιου ποταμού (1827)

Δημήτριος Πλαπούτας

Γενναίος Κολοκοτρώνης

Δημήτριος Κολιόπουλος ή Πλαπούτας

Γιός του Κόλια Πλαπούτα. Γεννήθηκε στο χωριό Παλούμπα Γορτυνίας το 1786.

 

 

Ιωάννης ή Γενναίος Κολοκοτρώνης, γιος του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη. 

Το πορτραίτο του είναι σε μεγάλη ηλικία. 

Την περίοδο της Επανάστασης ήταν νεαρός. Γεννήθηκε το 1806.

 

 

 

 

 

Εχθρικό σώμα του Ιμπραήμ στην κοιλάδα του Λούσιου ποταμού (Ιούνιος 1827)-Οχύρωση Γενναίου Κολοκοτρώνη στη Δημητσάνα-Κλεφτοπόλεμος Πλαπούτα από τον Αρτοζήνο, θέση ορεινή προς δυσμάς του οροπεδίου απ’ όπου εποπτεύονται όλες οι γύρω περιοχές.

(φωτο: Από την κορυφή του Αρτοζήνου. Το βέλος δείχνει τον κάμπο της Καρκαλούς στο Λούσιο ποταμό)