Οι Πλαπουταίοι επικεφαλής της Επανάστασης στη Γορτυνία, 20 Μαρτίου 1821

Οι Πλαπουταίοι επικεφαλής της Επανάστασης στη Γορτυνία, 20 Μαρτίου 1821 από το χωριό Παλούμπα, περιοχή Λιοδώρας της επαρχίας Καρύταινας, σύμφωνα με την τότε διοικητική διαίρεση.
“…...μετέβησαν (την 20 Μαρτίου) εις την Κώμην Μπέτζι καλουμένην, με ανοικτήν της ελευθερίας σημαίαν…….”.   Η κώμη Μπέτζι είναι το σημερινό Αγιονέρι)

Ο Αμβρόσιος Φραντζής, πρωτοσύγκελλος της πρώην Χριστιανουπόλεως επαρχίας Αρκαδιάς (Αρκαδιά λεγόταν η Κυπαρισσία), στο έργο του  “Επιτομή της Ιστορίας της Αναγεννηθείσης Ελλάδος (1715-1835)”, περιγράφει:
“Οι δε αδελφοί Πλαπούται Δημήτριος και Γεωργάκης υιοί του Κώλια Πλαπούτα διαδεχθέντες την υπηρεσίαν του Πατρός των, φθάσαντος εις γηραιάν ηλικίαν,
(Ο Κώλιας Πλαπούτας διέπρεψεν ως εις των περιφήμων Κλεπτών Πελοποννήσου. Ούτος με το υπό την οδηγίαν του σώμα καταδιώκων τους Λαλαίους, τους περιώριζεν εις την πόλιν των, χωρίς να δύνανται να πράττωσιν ό,τι επεθύμουν κατα της επαρχίας Καρυταίνης. Ο Κώλιας  Πλαπούτας είχε διορισθή παρά της Οθωμανικής εξουσίας καπόμπασης (αρχηγός δηλ.) επί των κλεπτών των κλεπτόντων ζώα, και άλλα τοιαύτα, όστις έχων υπό την οδηγίαν του εν σώμα υπομισθίων στρατιωτών, διετήρει την ησυχίαν και ευταξίαν, εμποδίζων τας αρπαγάς των ζώων, και άλλα είδη κλοπής. Αφού δε εγήρασεν ο Κώλιας διεδέχθησαν την υπηρεσίαν αυτήν οι δύο υιοί του Δ. Και Γ. Πλαπούται, οι και Κωλιόπουλοι)

Οι Δελιγιανναίοι έγραψαν στον Κολοκοτρώνη(20 Μαρτίου 1821)

 Κι ενώ οι πρόκριτοι της  Μάνης ξεσηκώθηκαν όπως λέει ο Ιωάννης Θ. Κολοκοτρώνης στα
“Ελληνικά Υπομνήματα αφορώντα την Επανάστασιν”:
“….όθεν την 17 Μαρτίου οι πρόκριτοι της Μάνης συνεννοήθησαν να λάβωσι τα όπλα κατά των Τούρκων. Ο δε Κολοκοτρώνης εφανέρωσε την απόφασιν ταύτην εις τους Αναγνωσταράν, Φλέσιαν και λοιπούς, όντας προπαρασκευασμένους δια τον σκοπόν αυτόν, ενώ συγχρόνως από πολλά επαρχίας της Πελοποννήσου, αίτινες ανέμενον την λαμπράν εκείνην ημεραν, ίνα υψώσωσι την σημαίαν της ελευθερίας, ειδοποιείτο τας ετοιμασίας και μάλιστα από τους Γορτυνίους τον Πλαπούταν και Δελιγιάννας, οίτινες τον έγραψαν και την ακόλουθον επιστολήν”.

Οι Δελιγιανναίοι  έγραψαν στον Κολοκοτρώνη (20 Μαρτίου 1821) να σπεύσει στην Αρκαδία: “...να ακολουθήσης τον ενταύθα ερχομόν σου αφεύκτως, μη εφαρπασθείς παρ’ υποσχέσεων ή λόγων άλλων….”

 

Ο Κολοκοτρώνης στη Μάνη, προετοιμάζοντας την Επανάσταση

“….εις τας 3 ιανουαρίου ανεχώρησα από την Ζάκυνθο και εις τας 6 Ιανουαρίου έφθασα εις την Σκαρδαμούλα, εις του πατρικού μου φίλου καπετάν Παναγιώτη Μούρτζινου. Το κίνημα μας έγινε εις τας 22 Μαρτίου, εις την Καλαμάταν. Από τας 6 Ιανουαρίου, έως τας 22 Μαρτίου, επροσπάθησα, ενέργησα εις την Μάνην να ενώσωμε διάφορα σπίτια μανιάτικα χωρισμένα κατά την συνήθειαν  τους,  και τους ενώσαμεν, τους αδελφώσαμεν.

 Έστειλα και εις τας επαρχίας της Μεσσηνίας, Μιστρός, Καρύταινας, Φαναριού, Λεονταριού, Αρκαδίας, Τριπολιτσάς, και ήλθαν εκεί οπού ευρισκόμουν, και τους έλεγα, ότι την ημέρα του Ευαγγελισμού να είναι έτοιμοι………

Αφού επροετοιμάσαμεν και συναγροιθήκαμεν, ο Ζαϊμης με τους άλλος, αναγκασμένοι να υπάγουν εις την Τριπολιτσά ή να μείνουν έτσι, εκτύπησαν τον βοϊβόδα των Καλαβρύτων.

 

Τιμώντας τα 200 χρόνια από την Επανάσταση (1821-2021)

 Η Ελληνική Επανάσταση του  ‘21  ήταν ένα θαύμα, αν υπολογίσουμε όλες τις παραμέτρους, τις αντιξοότητες  και τις δυσκολίες.  Από  αγάπη, θαυμασμό και την ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης και απόδοσης τιμών, ως οφείλουμε, στους Αγωνιστές της Εθνεγερσίας του 1821, διαβάζω, “φρεσκάρω”, εμπλουτίζω τις γνώσεις μου γι αυτές τις ένδοξες σελίδες  της νεώτερης ιστορίας της Ελλάδας.
Έτσι, αναδημοσιεύω και μοιράζομαι μαζί σας κάποια αποσπάσματα από γραφόμενα των πρωταγωνιστών εκείνης της περιόδου. Με προσοχή και ταπεινότητα γιατί δεν είμαι ιστορικός, παρά μόνο “εραστής” της ιστορίας.  Πιστεύω ότι είναι το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε  αυτή τη χρονιά που παλεύουμε με την πανδημία του covid-19 και η κατάσταση δεν μας επιτρέπει άλλου είδους εκδηλώσεις. Ενδεχομένως είναι πιο ουσιαστικός ο εορτασμός αν μελετήσουμε την ιστορία εκείνης της ένδοξης περιόδου και κατανοήσουμε το μέγεθος του επιτεύγματος, τις θυσίες, τους ηρωισμούς, τα κατορθώματα των ηρώων, αλλά και τις άσχημες στιγμές, τη διχόνοια, τα πάθη και τις φιλοδοξίες. Απ’ όλα διαδασκόμαστε.
Είναι ιδιαιτέρως σημαντικό και τιμητικό για μας, τις γενιές  που ζούμε αυτήν την εποχή, να  τυχαίνει  να γιορτάζουμε τα 200 χρόνια από την Επανάσταση που έμελε να φέρει την ανεξαρτησία της πατρίδας μας. Όλοι ξέρουμε ότι τότε έγινε η αρχή. Χρειάστηκαν πολλά χρόνια να οργανωθεί η διοίκηση του νεοσύστατου κράτους και πολλά χρόνια αγώνων για να ελευθερωθούν όλα τα ελληνικά εδάφη. Αυτή η χώρα δεν σταμάτησε ποτέ να αγωνίζεται στα 200 χρόνια της ανεξαρτησίας της .
Κατά το μεγαλύτερο μέρος οι δημοσιεύσεις μου αφορούν την Αρκαδία, την ιδιαίτερη πατρίδα μου και την ευρύτερη περιοχή, με λεπτομέρειες που λίγοι γνωρίζουν. Τιμώ βεβαίως όλες τις περιοχές και όλους τους αγωνιστές.
Ο Κολοκοτρώνης έλεγε στα “Απομνημονεύματα” του:
“Ημείς επολεμούσαμεν εκεί, αλλά εις όλα τα μέρη, εις όλας τας επαρχίας εκτυπούντο οι Τούρκοι και δεν έλειπε ημέρα οπού να μην σκοτώνωνται Τούρκοι. Γράφω εγώ όμως εδώ όσας μάχας ήμουν παρών και ωδηγούσα εγώ.”

Σας ευχαριστώ!

Μαρίνα Διαμαντοπούλου
 

Δημήτριος Κολιόπουλος ή Πλαπούτας-Παρουσίαση Φωτάκου

 Από τους σημαντικότερους στρατηγούς της Επανάστασης του 21 στο Μωριά, ήταν ο Δημήτρης Πλαπούτας ή Δημητράκης (κατά την τοπική συνήθεια χρήσης των ονομάτων), από το χωριό Παλούμπα Γορτυνίας (τότε περιοχή Λιοδώρας), γιος του Κόλια Κολιόπουλου ή Πλαπούτα που εγκαταστάθηκε στου Παλούμπα από τα Σουλιμοχώρια της Μεσσηνίας κυνηγημένος εξ αιτίας ενός φόνου που διέπραξε σε βάρος Τούρκου φοροεισπράκτορα.
Ο Δημήτρης Πλαπούτας, στενός συνεργάτης του Κολοκοτρώνη και συγγενής εξ αγχιστείας (ο Δ. Πλαπούτας ήταν νυμφευμένος με την Στεκούλα, κόρη του Αναγνώστη Κολοκοτρώνη), είχε διαδραματίσει σπουδαιότατο ρόλο στα μεγαλύτερα πολεμικά και ιστορικά γεγονότα εκείνης της εποχής. 

 

 

 

 

Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας-Οι γυναίκες στην Επανάσταση

Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας σήμερα...ένας εορτασμός που θεσμοθετήθηκε για να τιμά και να θυμίζει τους αγώνες της γυναίκας για τα δικαιώματα της στην κοινωνία, στην εργασία, στην μόρφωση, στην οικογένεια, στην ισότητα των φύλων, στο δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι, κ.λ.π. 

Ας  αφιερώσουμε τον φετινό εορτασμό στις γυναίκες του Αγώνα για την ελευθερία κατά την έκρηξη Ελληνικής Επανάστασης του 21, αλλά και προεπαναστατικά,  για τον ηρωϊσμό τους, την γεναιότητα τους, την αυτοθυσία τους και την τεράστια προσφορά τους.

Μαντώ Μαυρογένους, Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα, Σουλιώτισσες, γυναίκες της Νάουσας και άλλες πολλές - πολλές γυναίκες …..

 

 

 

Γεωργίου Τερτσέτη, προλεγόμενα στα "Απομνημονεύματα Κολοκοτρώνη"

Θεωρώ  ότι είναι εύστοχα και χρήσιμα τα λεγόμενα του Γ. Τερτσέτη, ειδικά φέτος που γιορτάζουμε τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 21.

 “Η λησμονιά  συχνά μαραίνει τα ενδοξότερα έργα”

Ο Γεώργιος Τερτσέτης στα προλεγόμενα του για το βιβλίο “Απομνημονεύματα Κολοκοτρώνη” (1851)

Ο Κολοκοτρώνης με τον Καποδίστρια(1818)

 “Στα 1818 είχε έρθη ο καποδίστριας από τη Ρωσσία στην Κέρκυρα. Στο σπίτι του πατέρα του είχε τραπέζι σε πολλούς και στον Κολοκοτρώνη. Εκεί που ο ίδιος ο Κολοκοτρώνης λιανιζε τ’ αρνί (φαίνεται θα ήτανε Λαμπρή), του λέει ο Καποδίστριας:

-Φέτος εδώ και του χρόνου στο Μωριά…

Ο Κολοκοτρώνης το φύλαξε αυτό καλά στο νου του. Άμα σηκωθηκε η Επανάσταση, έγραψε στον Καποδίστρια νάρθει να φανε τ’ αρνί”.

(Ν. Σπηλιάδου Απομνημονεύματα)

Η κλέφτικη ζωή-Απομνημονεύματα Κολοκοτρώνη

 
Οι κλέφτες και οι αρματωλοί

Οι κλέφτες ήταν ανυπότακτοι Έλληνες  που, κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας, μη μπορώντας ν’ αντέξουν τη σκλαβιά πολεμούσαν τον εχθρό ζώντας στα βουνά. Πολλές φορές στρέφονταν και εναντίον πλούσιων Ελλήνων, οι οποίοι μαζί με τους κατακτητές τους ονόμαζαν κλέφτες και τους καταδίωκαν ως ληστές και κακούργους. Αντίθετα ο υπόδουλος λαός τους θαύμαζε για το αδούλωτο φρόνημα και τραγούδησε τα κατορθώματα τους.
Οι Τούρκοι θέλοντας να διατηρήσουν την τάξη στην ύπαιθρο οργάνωσαν τ’ αρματολίκια στα οποία χρησιμοποιήθηκαν ως αρχηγοί πολλές φορές ονομαστοί κλέφτες. Όμως, όταν γίνονταν ισχυροί παραμερίζονταν, κι εκείνοι ξαναγίνονταν κλέφτες. Έτσι, υπήρχε μια εναλλαγή μεταξύ της ιδιότητας του κλέφτη και του αρματωλού και επικρατησε ο όρος “κλεφταρματωλός”.

 

 

 

Ο Κολοκοτρώνης περιγράφει την κλέφτικη ζωή στα “Απομνημονεύματα” του:

 

Ο Ρήγας Φεραίος και ο σπόρος της ελευθερίας

Ο Ρήγας Φεραίος γεννήθηκε το 1756 στο Βελεστίνο, στην αρχαιότητα Φεραί. Υπέγραφε ως Ρήγας Βελεστινλής και πολλοί τον έλεγαν Ρήγα Φεραίο, ενώ το πραγματικό του όνομα ήταν Αντώνης Κυριαζής. Ήταν φλογερός πατριώτης και τραγουδιστής της ελευθερίας των υπόδουλων λαών στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Έμαθε τα πρώτα γράμματα στο Βελεστίνο, σπούδασε στ’ Αμπελάκια και έγινε δάσκαλος. Σκότωσε όμως έναν Τούρκο που βασάνιζε Έλληνες κι έτσι έφυγε από την πατρίδα του. 

Πήγε στο Άγιο Όρος, έπειτα στην Κωνσταντινούπολη και στη συνέχεια στο Βουκουρέστι. Εκεί συνέλαβε το μεγάλο του σχέδιο να σπείρει το σπόρο της ελευθερίας στις καρδιές των σκλαβωμένων Ελλήνων, αλλά και όλων των λαών. Εγνωρίστηκε με ένα σωρό πλουσίους εμπόρους, αρχιερείς και οπλαρχηγούς και άνοιξε αλληλογραφία με σπουδαία πρόσωπα, ακόμα και μ’ αυτόν τον Ναπολέοντα που του υποσχέθηκε βοήθεια στον Αγώνα.  Γι αυτό πήγε στη Βιέννη και τύπωσε τον περίφημο χάρτη της Ελλάδας καθώς και ένα σωρό τραγούδια, θούρια πατριωτικά και το σάλπισμα ελευθερίας “Ως πότε παλληκάρια να ζώμεν στα στενά”. 

"Η Ελλάς Ευγνωμονούσα"

 Καλό μήνα  σε όλους!

Πρώτη του Μάρτη σήμερα, του μήνα που έγινε ο μεγάλος ξεσηκωμός πριν 200 χρόνια και σήμανε την ελευθερία της Ελλάδας.

«Η Ελλάς Ευγνωμονούσα» (1858), του Θεόδωρου Βρυζάκη, Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Αθήνα.

από https://el.wikipedia.org

 

 

Η Ελλάς   ευγνωμονούσα! 

Φώτιος Χρυσανθόπουλος ή Φωτάκος από τα Μαγούλιανα Γορτυνίας-"Προετοιμασίες για την Επανάσταση"

Ο Φώτιος Χρυσανθόπουλος ή Φωτάκος γεννήθηκε στα Μαγούλιανα Γορτυνίας (1798) και υπήρξε Αγωνιστής του 21, αλλά και ιστορικός του Αγώνα. Από νέος υπηρέτησε τα ιδανικά της Φιλικής Εταιρείας που τον έστειλε στην Πελοπόννησο να οργανώσει τον Αγώνα. Είχε μυηθεί στη Ρωσία όπου είχε μεταβεί ασχολούμενος με το εμπόριο. Πολέμησε παντού όπου και ο Κολοκοτρώνης, σαν υπασπιστής και γραμματικός του.

Έγραψε τα “Απομνημονεύματα του Αγώνος”, τους “Βίους Πελοποννησίων Ανδρών”, τον «Βίον του Παπαφλέσσα», κ.ά. Πέθανε στην Τρίπολη το 1878.
 
 

 

Ο Φωτάκος γράφει στα "Απομνημονεύματα" του για τις προετοιμασίες της Ελληνικής Επανάστασης:

 

Ιωάννης Δεληγιάννης, ο Μοραγιάννης του Μωριά από τα Λαγκάδια Γορτυνίας

Ο Ιωάννης Παπαγιαννόπουλος ή Ντεληγιάννης ή Δεληγιάννης γεννήθηκε στα Λαγκάδια Γορτυνίας το 1738 και ήταν ο ισχυρότερος προεστός του Μωριά, κατέχοντας το αξίωμα του Μοραγιάνη από το 1787, φιλικά προσκείμενος προς τους Τούρκους όπως πολλοί προεστοί άλλωστε.  Μέσα στη διαμάχη για την εξουσία  αγάδων και προεστών, ο Δεληγιάννης  έπεσε στη δυσμένεια της τουρκικής διοίκησης.
Στις  12 Φεβρουαρίου 1816 με φιρμάνι του Σουλτάνου, ο Ιωάννης Δεληγιάννης αποκεφαλίστηκε στο σπίτι του από τους Τούρκους και το κεφάλι του παραδόθηκε στον πασά ως λάφυρο.
Ήταν πατέρας του προκρίτου και οπλαρχηγού της Επανάστασης Κανέλλου Δεληγιάννη και άλλων 10 παιδιών. Μια ισχυρή οικογένεια που έπαιξε σημαντικό ρόλο στα ιστορικά γενονότα, πριν, κατά την διάρκεια της Επανάστασης αλλά και μετά, με την ίδρυση  του νέου Ελληνικού Κράτους.
Η ιστορία του σκοτωμού του Ιωάννη Δεληγιάννη μέσα στο ακόλουθο τραγούδι που κατέγραψε ο Σίμων Καρράς στα Λαγκάδια Γορτυνίας την δεκαετία του ‘50. Τραγουδά  ο Γ. Παναγάκης.

“Πανε οι γερόντοι στο πασιά πάνε οι κοτσιαμπασήδες
παν τα Ντεληγιαννόπουλα  κι αυτός ο κυρ Κανέλλος
Από μακριά τον χαιρετάει κι από κοντά του λέει:
-Καλημερούδια σου πασά! -Καλώς τον κυρ Κανέλλο!
Κανέλλο τι άργησες ναρθείς , ναρθείς να προσκηνύσεις;
Κανέλλο που ‘ναι ο γέροντας ο γερο-Ντεληγιάννης;
-Κείνος πασά μ’ είν άρρωστος τώρα πέντε-έξη μήνες
-Στείλτε Κανέλλο, φέρτε τον ναρθεί να προσκηνύσει
-Κείνος πασά μ’ δεν μας ακούει μον’ κάθεται και λέει:
“Εγώ πασά δε προσκυνώ, βεζύρη δε φοβάμαι
τι έχω στη Πόλη δυο παιδιά και στα Λαγκάδια πέντε
έχω και στην Ντρομπολιτσά αυτόν το Θοδωράκη.”
Μα βαρυφάνει στον πασά και στο Σουλτάνο γράφει
κι ευθύς φιρμάνι έβγαλε κι έβαλε να τον κόψουν.

Στου Λάλα σφάζουν πρόβατα στου Μπαστηρά κριάρια
και στα Λαγκάδια στο χωριό σφάζουν το Ντεληγιάννη
ογδόντα χρονώνε γέροντα σαράντα Μοραγιάνη”.

 

 

Παιδομάζωμα και Γενίτσαροι κατά την Τουρκοκρατία

Χρόνια και χρόνια οι Τούρκοι  με το απάνθρωπο “παιδομάζωμα” στρατολογούσαν με τη βία τα μικρά χριστιανόπουλα και σχημάτιζαν μ’ αυτά, τα φοβερά τάγματα των Γενιτσάρων.
Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης επί Σελήμ του Α΄, κάθε δυο χρόνια οι Τούρκοι γύριζαν τα χωριά και της πολιτείες της μεγάλης Αυτοκρατορίας και με τους καταλόγους των παιδιών που γεννιόντουσαν, μάζευαν τα αγόρια από 6 έως 14 χρονών με τη βία, που μαζί με τη θρησκεία τους έχαναν  και πατρίδα και γονείς και γλώσσα.  Τα έκαναν φανατικούς Τούρκους  και αποτελούσαν τον πιο άγριο τουρκικό στρατό που τρόμαζε και τον ίδιο τον Σουλτάνο.
Από το 1632 καταργήθηκε το παιδομάζωμα και ο στρατός των Γενιτσάρων  αποτελείτο αποκλειστικά από Τούρκους. Σιγά-σιγά όμως οι Γενίτσαροι έγιναν μισητοί και σ’ αυτούς ακόμα τους Τούρκους που στα 1862 ξεσπασε άγρια καταδίωξη εναντίον τους(φωτό από το διαδίκτυο).

Για το θέμα αυτό μιλάει και το παρακάτω δημοτικό τραγούδι της Γορτυνίας, από το εξαιρετικό μουσικό λεύκωμα «Ο ΜΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 21» με ιστορικά δημοτικά τραγούδια, των μουσικών που ερευνούν και υπηρετούν την παράδοση, του Κώστα Παυλόπουλου και του Γιάννη Παυλόπουλου. Έκδοση 2011. Παίζουν οι μουσικοί : Κώστας Γιαννακόπουλος κλαρίνο, Γιάννης Παυλόπουλος βιολί, Βασίλης Σμάνης λαούτο-τραγούδι, Ουρανία Λαμπροπούλου σαντούρι, Μανούσος Κλαπάκης νταούλι. 

Αρχιερείς και πρόκριτοι φυλακίστηκαν στην Τριπολιτσά(Φεβρουάριος 1821)- Επίσκοπος Δημητσάνης Φιλόθεος Χατζής

Το Φεβρουάριο του 1821 εκλήθησαν από τον πασά στην Τριπολιτσά οι προεστοί και Αρχιερείς του Μωριά δήθεν για σύσκεψη. Η τουρκική διοίκηση είχε υποψίες ότι οι Έλληνες ετοίμαζαν εξέγερση εναντίον τους.
Στην μυστική σύσκεψη  της Βοστίτσας (Αίγιο), στα τέλη Ιανουαρίου του 1821  όπου συμφώνησαν οι Φιλικοί  για την οργάνωση της επανάστασης, είχε συγχρόνως αποφασιστεί ότι σε περίπτωση κλήσης των προκρίτων στην Τριπολιτσά από τον πασά, να μην υπακούσουν  προβλέποντας τις προθέσεις τους.
Έτσι, οι πρόκριτοι και οι αρχιερείς των Πατρών και Καλαβρύτων (Π.Π.Γερμανός, Λόντος, Ζαϊμης, Θεοχαρόπουλος, κ.ά) δεν πήγαν στην Τριπολιτσά.
Παρά την απόφαση αυτή, διαφορετικά έπραξαν 16 προεστοί και 8 αρχιερείς με τις συνοδείες τους, από τις αρχές Φεβρουαρίου έως τις αρχές Μαρτίου του 1821, που παρουσιάστηκαν στην τουρκική διοίκηση της Τριπολιτσάς,  με το σκεπτικό ότι με την εκεί παρουσία τους θα καθησύχαζαν τους κατακτητές και θα έδιναν την ευκαιρία για να προετοιμαστεί και να πετύχει  η επανάσταση.  Ήταν μια πράξη θυσίας.