Ο Κολοκοτρώνης, ως γενικός αχηγός των πελποννησιακών στρατευμάτων, ύστερα από την καταστροφή του τουρκοαιγυπτιακού στόλου στον κόλπο του Ναυαρίνου και μεν τον “αέρα” του νικητή, έστειλε επιστολή στον Τούρκο φρούραρχο της Τριπολιτσάς, καλώντας τον ως άνθρωπος και ως στρατιωτικός, ν’ αποχωρήσει ειρηνικά από την πόλη, για ν’ αποφευχθεί ένας ακόμα πόλεμος και η περαιτέρω αιματοχυσία, διαφορετικά είναι αναγκασμένος να τον πολιορκήσει. Προσθέτει δε ότι ο “ισχυρογνώμων Πασάς Σας (Ιμπραήμ) επεριορίσθη”.
(φωτο: Οι Έλληνες πανηγυρίζουν στο άκουσμα της είδησης για την επικράτηση των συμμαχικών δυνάμεων (βρετανικών, γαλλικών και ρωσικών) έναντι του τουρκοαιγυπτιακού στόλου στη ναυμαχία του Ναυαρίνου (8/20.10.1827). Στο φόντο ελληνικές αρχαιότητες.) Πηγή: Γεννάδειος Βιβλιοθήκη.
“Προς τους Ναυάρχους των τριων συμμάχων δυνάμεων
Εξοχώτατοι!
Η σημαντικότατη μάχη που έβαλε την σφραγίδα της επιτυχίας στην Επανάσταση του 1821, κατά την οποία έπαιξε καθοριστικό ρόλο ο στόλος των τριών συμμαχικών δυνάμεων(Αγγλίας, Γαλλίας, Ρωσίας) με επικεφαλής τους ναυάρχους Κόδριγκτον, Δεριγνύ και Χέιδεν, δίνοντας το οριστικό πλήγμα στον τουρκοαιγυπτιακό στόλο του Ιμπραήμ που λεηλατούσε και κατέστρεφε ανηλεώς επί μια τριετία την Πελοπόννησο.
(Η
φωτο της "Σπηλιάς Γιαννικούλια", είναι από εξερεύνηση της ομάδας
ΣΠ.ΕΛ.Ε.Ο και του πολιτ. μηχ. Βασίλη Τουντόπουλου, το 2009 κατόπιν
συνεργασίας με τον Φυσιολατρικό Όμιλο "Η Γκούρα".)
Οι ορεινές περιοχές, τα καλά κρυμμένα σπήλαια, τα μοναστήρια σε απόκρημνες περιοχές και τα κάστρα, υπήρξαν τα καταφύγια των Ελλήνων στις δύσκολες εποχές, κατά τη μακρά περίοδο της ιστορίας από την Φραγκοκρατία, την Τουρκοκρατία, έως την περίοδο της Επανάστασης. Πολεμικές συρράξεις για την επικράτηση του κατακτητή, εξεγέρσεις όπως τα Ορλωφικά, διώξεις κλεφτών, οι λεηλασίες του Ιμπραήμ, κ.ά, ήταν τα γεγονότα που οδηγούσαν φτωχούς κατοίκους, ξακουστούς κλέφτες και αρματωλούς, αλλά και πολλούς άρχοντες, να βρούν καταφύγιο σ’ αυτά τα μέρη, που τους πρόσφεραν μεγαλύτερη ασφάλεια.
Σε κάποια χρονική στιγμή αυτής της μακράς περιόδου κατασκευάστηκε “Του Γιαννικούλια η σπηλιά” στα βραχώδη πρανή του φαραγγιού που σχηματίζεται από τον χείμαρο “Γκούρα”, στα όρια της Τ.Κ. Λυσσαρέας του Δήμου Γορτυνίας. Κάθε πρόσβαση είναι απαγορευτική και επικίνδυνη, παρά μόνο με αναρρίχηση από εξιδεικευμένους αναρριχητές. Η έτσι κι αλλιώς απόκρυμνη περιοχή έχει διαβρωθεί με τα χρόνια και έχει καταστεί απρόσιτη.
Οι κάτοικοι της Πελοποννήσου, οι περισσότεροι κρυμμένοι στα σπήλαια, υποφέρουν από πολλά...και από την μεγάλη έλλειψη βασικών τροφών.
“….Οι κάτοικοι των ορεινών και πολλών ημιορεινών θέσεων είχον φθάσει εις τοιαύτην κατάστασιν αθλίαν, ώστε ήσαν άνθρωποι, και ουκ άνθρωποι. Επρασινομαυροκυτρίνιζον ως χαλκοί, και έγιναν ξηροί ως σκελετά και ελεεινά θεάματα, αλλά τις δύναται να πιστεύση ταύτα εξ εκείνων όσοι δεν τα είδον; ...“
 |
| Κόλιας Πλαπούτας |
Λιγότερο γνωστοί Ήρωες της Επανάστασης, που πολέμησαν με ανδρεία στα πεδία των μαχών.
Παρασκευάς και Αθανάσιος Πλαπούτας, τα δυο παιδιά εκτός γάμου του Κόλια Πλαπούτα, με την αρβανιτοπούλα Λιόσα, από το χωριό Παλούμπα Γορτυνίας. Ο Κόλιας Πλαπούτας καταγόταν από τα Σουλιμοχώρια της Μεσσηνίας, αλλά ύστερα από το φόνο ενός Τούρκου που κτυπούσε Έλληνα, δεκαεπτάχρονος τότε, αναγκάστηκε να δραπετεύσει και να καταφύγει στη Γορτυνία, όπου απέκτησε περιουσία και μεγάλη επιρροή.
Επιστολή Κολοκοτρώνη, ενώ πολιορκούσε την Κόρινθο μαζί με άλλους καπεταναίους, για “εν σώβρακον….ολίγον μακρύ….το προσμένω άφευκτα….”, στον πληρεξούσιο επίτροπο του στη Βουλή και Γερουσίαν, τον Στεμνιτσιώτη Κωνσταντίνο Αλεξανδρόπουλο, που βρισκόταν στο Άργος.
Λίγους μήνες μετά την κυρίευση της Τριπολιτσάς, όπου κατηγορήθηκε για λαφυραγωγία, δεν είχε ούτε ένα σώβρακο να φορέσει ο γενικός αρχηγός της Πελοποννήσου….
Ιδού πως περιγράφει το γεγονός ο Φωτάκος (Φώτιος Χρυσανθόπουλος), υπασπιστής και γραμματέας του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στα “Απομνημονεύματα περί της Ελληνικής Επαναστάσεως”:
Το φθινόπωρο του 1823 τοπικός εμφύλιος ξέσπασε στην περιοχή της επαρχίας Καρύταινας (Γορτυνίας) μεταξύ Δεληγιανναίων και Δημητράκη Πλαπούτα ή Κολιόπουλου.
Ο Κολοκοτρώνης διηγείται στ’ “Απομνημονεύματα” του:
“….Επήγα εις την Μεσσηνίαν δια να συνάξω τον έρανον οπού είχαμεν ρήξη δια να βαστάξωμεν τα στρατεύματα ες τα Δερβένια.
Εις την Δημητσάναν ήτον συναγμένοι δια τους προσόδους, και εκεί επιάσθηκαν του Κολιόπουλου οι άνθρωποι με ανθρώπους των Δεληγιανναίων. Εκεί έρρηξεν ένας στρατιώτης του Κολιόπουλου και ελάβωσε τον Ανάστο Δεληγιάννη. Ο Κανέλος, οπού ήτον διωρισμένος δια τα Δερβένια, εγύρισεν οπίσω εις την Καρύταιναν. Εις την Καλαμάταν αρρώστησα εγώ, αρρώστησε και ο Κανέλος, και εγύρισα εις την Τριπολιτσά. Από τότε άρχισαν αναφανδόν να εχθρεύωνται οι Δελιγιανναίοι με τον Κολιόπουλον. Εγώ δεν ήθελα το κακό ούτε του ενός, ούτε του άλλου. Ο ένας ήτο συγγενής μου, και ο άλλος συμπέθερος μου…..
27 Σεπτεμβρίου 1831, μια ζοφερή ημέρα της ιστορίας που μας πληγώνει…
Ο πρώτος Κυβερνήτης της Αναγεννημένης Ελλάδας, ο Ιωάννης Καποδίστριας, έπεσε νεκρός στο Ναύπλιο από ελληνικά χέρια κατόπιν συνομωσίας εναντίον του από τους αντιπολιτευόμενους Έλληνες, με την συνεργασία ξένων παραγόντων(Γάλλων και Άγγλων) για δικούς τους λόγους, σε μια εποχή που γινόταν προσπάθεια να οργανωθεί κράτος σ’ έναν τόπο που δεν ήξερε πως να το διαχειριστεί αυτό, γιατί έζησε αιώνες με πολύ διαφορετικές συνθήκες. Ο καθένας είχε την δική του διαφορετική άποψη μη υπακούοντας σε νόμους και κανόνες που διέπουν μια οργανωμένη πολιτεία. “Μιλούσαν” ακόμα τ’ άρματα!
Ο Καποδίστριας είχε βρει την Ελλάδα σε άθλια κατάσταση. Παντού βασίλευε η αναρχία. Το στιβαρό του χέρι σταμάτησε την καταστροφή και σιγά-σιγά η Ελλάδα άρχισε να παίρνει την μορφή κράτους πολιτισμένου. Για να το πράξει αυτό αναγκάστηκε να δυσαρεστήσει πολλούς προεστούς, ξεσηκώθηκαν αντιδράσεις από τους αντίπαλους του, τον κατηγόρησαν ως αυταρχικό και αποφάσισαν να τον εξοντώσουν.
Μέσα σ’ αυτή τη δύσκολη κατάσταση, αποδείχτηκε για ακόμα μια φορά και η ικανότητα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη ως πολιτικού, πέρα από την αξεπέραστη στρατηγική του ικανότητα, ενός πολιτικού που δρα και κινείται με γνώμονα την αγάπη για την πατρίδα. Για άλλη μια φορά κλήθηκε να βοηθήσει το έθνος σε μια κρίσιμη στιγμή.
Το σημαντικότερο πολεμικό γεγονός του πρώτου έτους της Επανάστασης που έκρινε την έκβαση της.
Όλα τα ελληνικά στρατεύματα και οι καπεταναίοι ύστερα από πολιορκία μηνών, συγκεντρώθηκαν γύρω από τα τείχη της Τριπολιτσάς και η επιτυχία τους ήταν θέμα χρόνου. Αποδείχτηκε δε η στρατηγική ιδιοφυϊα του Γέρου του Μωριά, Θεόδωρου Κολοκοτρώνη.
Ως και ο γηραιός Κόλιας Πλαπούτας από το χωριό Παλούμπα Γορτυνίας, “έσπευσε μετά χαράς επί φορείου εις την πολιορκουμένην Τρίπολιν και έδιδε γνώμας περί της ταχυτέρας εκπορθήσεως αυτής εις τον Κολοκοτρώνην…..” Τ. Κανδηλώρος, “Η Γορτυνία”.
Παρά την μεγάλη σκληρότητα αυτής της μάχης, οι Έλληνες πήραν δύναμη για την συνέχεια του αγώνα, και δεν είναι σωστό να κρίνουμε εκείνα τα γεγονότα με σημερινούς όρους, αλλά να προσπαθήσουμε να μπούμε στη θέση τους.
16 προεστοί και 8 αρχιερείς με τις συνοδείες τους, βρισκόντουσαν φυλακισμένοι από τον Μάρτιο του 1821στην Τριπολιτσά όταν παρουσιάστηκαν στην τουρκική διοίκηση κατόπιν πρόσκλησης της, με το σκεπτικό ότι με την εκεί παρουσία τους θα καθησύχαζαν τους κατακτητές και θα έδιναν την ευκαιρία για να προετοιμαστεί και να πετύχει η επανάσταση. Πλησιάζοντας η ημέρα που οι Έλληνες μπήκαν μέσα στην Τριπολιτσά, 23 Σεπτεμβρίου 1821, οι φυλακισμένοι βρισκόντουσαν σε άθλια κατάσταση. Κάποιοι δεν άντεξαν να βγουν ζωντανοί, κάποιοι πέθαναν κατά τη μεταφορά τους έξω από την Τριπολιτσά και λίγοι επέζησαν.
Ο Νικόλαος Σπηλιάδης, αγωνιστής και συγγραφέας από την Τρίπολη, στα “Απομνημονεύματα” του περιγράφει :
Ο Φωτάκος, αγωνιστής και γραμματέας του Κολοκοτρώνη, που έζησε την πολιορκία και την άλωση της Τριπολιτσάς (23-9-1821) αντικρούοντας τα γραφόμενα του Τρικούπη, αναφέρεται στην κατάσταση που επικρατούσε έξω από τα τείχη της Τριπολιτσάς, λίγες μέρες πριν την είσοδο των Ελλήνων, σχετικά με την τροφοδοσία των πολιορκητών αλλά και των εξερχομένων Τούρκων αμάχων και Αρβανιτών:
“….το στρατόπεδον είχε πλήθος τροφών κατά την τάξιν του, διότι η Εφορία είχε φροντίσει, περί τούτου, και από τους 7 φούρνους τας τελευταίας ημέρας ήρχοντο εις το στρατόπεδον της Καρύταινας κατά την ακόλουθον διαταγήν της Εφορίας υπέρ τας 7.000 ταϊνια*.
Τον Σεπτέμβρη του 1825 ο Ιμπραήμ ξεκίνησε νέα εκστρατεία από την Τρίπολη, κι ενώ οι Έλληνες περίμεναν ότι θα κινηθεί κατά των ελληνικών στρατοπέδων ή της Δημητσάνας που είχε αρχηγούς τους Πλαπούτα, Ζαϊμη και Νικηταρά ή του Αγίου Πέτρου με αρχηγούς τους Λόντο, Καν. Δεληγιάννη, Γενναίο Κολοκοτρώνη και Ιωαν. Νοταρά, τελικά εκινήθη εναντίον της Σπάρτης. Ο Θ. Κολοκοτρώνης επέστρεψε από το Ναύπλιο, όπου είχε πάει στην Κυβέρνηση να συνεννοηθεί για την προμήθεια τροφών και να δραστηριοποιήσει το εκεί στράτευμα που βρισκόταν σε απραξία, ηγήθηκε του στρατεύματος του Αγίου Πέτρου και εκτύπησε τους Τούρκους στις θέσεις Γεράκι, Μύλους Μαρί, Βέρια και Βουρλιά.
Από το Γεράκι έστειλε επιστολή(αξίζει να την διαβάσουμε ολόκληρη) στους Σπαρτιάτες, με την οποία προσπαθεί να τους ξεσηκώσει να πολεμήσουν γιατί εκείνοι είχαν παραμείνει απαθείς εμπρός στον φοβερό Ιμπραήμ και δεν προέβαλαν καμμιά αντίσταση.
