Οι Φιλέλληνες της Ευρώπης αποστέλλουν βοήθεια στους Έλληνες

 

Μετά την έξοδο του Μεσολογγίου(10-4-1826),  οι Φιλέλληνες της Ευρώπης αποστέλλουν βοήθεια σε τροφές αλλά και χρήματα, προκειμένου να εξαγοράσουν από τους Οθωμανούς και να σώσουν όσους περισσότερους αιχμαλώτους μπορέσουν,  πριν τους μεταφέρουν στην Αίγυπτο.
“Αυταί αι γυναίκες και τα τέκνα πωλούνται ως ποίμνιον αντ’ ελαχίστου…….έπεμψα 50,000 φράγκων προς λύτρωσιν όσων πλειοτέρων εκ των δυστυχών δυνηθώσιν…..”
“…..να λυτρωθώσιν αι υπό των Μωαμεθανών αιχμαλωτισθείσαι γυναίκες και τα τέκνα,…..... παρ’ ημών προς τούτο διωρισμένων 50,000 φράγκων……. Σπεύσατε εις βοήθειαν τούτων των δυστυχών θυμάτων…...”

Από το έργο του Αμβροσίου  Φραντζή “Επιτομή της ιστορίας της Αναγεννηθείσης Ελλάδος” διαβάζουμε:

Η Έξοδος του Μεσολογγίου

Γράφει ο αγωνιστής και ιστορικός Μιχ. Οικονόμου

“...τη νύκτα της 10 Απριλίου τοποθετήσαντες επί των προς μεσημβρίαν τάφρων τας επί τούτω προετοιμασθείσας τέσσερας ξυλίνας γεφύρας ήσαν έτοιμοι να εκπορευθώσιν καθ’ ον χρόνον οι οπλαρχηγοί προώρισαν. Αλλά και εν τούτω η εχθρα τυχη, η Ιουδαϊκή μοχθηρία, επεβουλεύθη αυτούς. Μοχθηρός τις και φιλόζωος ξένος (Βούλγαρος, ως ελέχθη τότε) αυτομόλος εις τους Τούρκους γενόμενος, δια να εξαγοράση την εαυτού σωτηρίαν δια του θανάτου πάντων των τέως συναγωνιστών του ηρώων, και εξασφαλίση αυτήν, προσελθών εις τους εχθρούς άνευ καταναγκασμού τινος επρόδωκεν εις αυτους το μελετηθέν περί της εξόδου σχέδιον... 

Πολιορκία του Μεσολογγίου- Η πείνα ο μεγαλύτερος εχθρός

 

Ενώ το Μεσολόγγι πολιορκείται σκληρά και αντιστέκεται, οι γυναίκες του Μεσολογγίου έχουν καταφύγει στη Ζάκυνθο για να γλυτώσουν από τους Τούρκους και αναγκάζονται να ζητιανεύουν ακούγοντας τις κανονιές να πέφτουν στο ηρωϊκο Μεσολόγγι. 

 
Ο Διονύσιος Σολωμός μας δίνει εικόνες μέσα από το έργο του “Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΗΣ ΖΑΚΥΘΟΣ”
 απόσπασμα: “Οι Μισολογγίτισσες”

Απαγχονισμός πατριάρχη Γρηγορίου του Ε' και σφαγές στην Πόλη

10 Απριλίου 1821, Κωνσταντινούπολη, ημέρα του Πάσχα- Ο απαγχονισμός του πατριάρχη Γρηγορίου του Ε’, του καταγόμενου από την Δημητσάνα Γορτυνίας.
 Λίγες μέρες μετά την έκρηξη της Επανάστασης “…..καθ’ όλα τα μέρη της Κωνσταντινουπόλεως η γη βάφεται με τα εκχυνόμενα αίματα αρχιερέων, επισκόπων, εξάρχων, ιερέων, προτοσυγκέλων, διακόνων, και παντός βαθμού κληρικών, προκρίτων τε και εμπόρων, και πλήθους τυχόντων χριστιανών πάσης ηλικίας και τάξεως, και εις την Κωνσταντινούπολιν εφονεύθησαν πλέον ή δέκα χιλιάδες άνθρωποι...”.  

Μεταξύ αυτών και ο Δημήτριος Παπαρρηγόπουλος, τραπεζίτης και πρόκριτος, πατέρας του ιστορικού Κων/νου Παπαρρηγόπουλου, από Βυτίνα καταγόμενος, καθώς και μέλη της οικογένειας του: “...τον γαμβρόν του Δημητρίου Παπαρρηγοπούλου Δημήτριον Σκαναβήν, τον αδελφόν Ιωάννην και τον δεύτερον υιόν του Παπαρρηγοπούλου Μιχαήλ…..”

 

 
Γράφει ο Νικόλαος Σπηλιάδης:

Επανάσταση 1821-Διασκέδαση στα στρατόπεδα

 

Έργο του λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου Χατζημιχαήλ (1870-1934). Αναφέρεται σε διασκέδαση στο στρατόπεδο του Κολοκοτρώνη

  Τραγουδώντας, παίζοντας  φλογέρα, κάνοντας αθλητικά παιχνίδια και αγώνες,  χορεύοντας….
ανάμεσα στις μεγάλες μάχες.
Γράφει ο Ιωάννης Φιλήμων:
“….Τας ώρας της αεργίας διασκέδαζον, οι μεν ανώτεροι κυβεύοντας, οι δε στρατιώται τραγωδούντες, ή αυλούντες, ή δισκεύοντες, ή σφαιρίζοντες, ή πηδώντες, ή παλαίοντες, ή εν περιστάσει δειναίς κυάμοις μαντευόμενοι, ή τον πυρρίχην (λειβαδίτικον) συνηθέστερον και τον όρμον (συρτόν χορόν) σπανιώτερον ορχούμενοι. Ο διαπρέπων τω δίσκω, τη πάλη, ή τω πηδήματι, ανευφημείτο παρά πάντων, τον δε’ αποτυγχάνοντα δηκτικαί συνόδευον ειρωνείαι.

Επανάσταση 1821- Γιατροί και περίθαλψη

"Ανάπηρος του Αγώνος", έργο του Θεόδωρου Βρυζάκη

Γιατροί και περίθαλψη στην Επανάσταση, από τα γραφόμενα των πρωταγωνιστών της εποχής εκείνης. 
Γράφει ο Ιωάννης Φιλήμων:
 “….Ελλείποντος οιουδήτινος νοσοκομείου στρατιωτικού, οι τραυματίαι και ασθενείς παρεπέμποντο εις τας οικίας αυτών, ή εις την πλησιεστέραν πόλιν, ή μονή ή χωρίον, άλλως, οι στρατιώται ενοσοκόμουν τούτους, τυγχάνοντας αλλοδαπούς μάλιστα, όπου και όπως ηδύνατο, γραία δε τις, ή κουρεύς, η μοναχός, ή εμπειρικός επεσκέπτοντο αυτούς, πολλάκις στερούμενοι και αυτών των προχειροτάτων οργάνων και μέσων οίον μήλης ή φλεβοτόμου, αλοιφής ή κηρωτής, τιλτού και τοιούτων.  Οίκοθεν δ’ ωμολόγηται, ότι της ικανότητος των τοιούτων γιατρών και χειρούργων προεξήρχεν η συνδρομή της φύσεως, αρπάζουσα από της χειρός αυτών πλείστα θύματα. Σπανιώτατοι ήσαν, και περιοδικοί ανεφαίνοντο, επιστήμονες ιατροί, ανθ’ ων, οφείλομεν ειπείν, εμπειρικοί τινες χειρούργοι, ως εν τη Πελοποννήσω ο Παναγιώτης Ιατράκος και εν τη Ανατολική Ελλάδι ο εκ της Αταλάντης αιχμάλωτος Τούρκος Κούρταλης, παρά τούτους δε και τινες μυστηριώδη τινά κατά παράδοσιν γνωρίζοντες φάρμακα εκ χόρτων και άλλων συνθέσεων, κατά πολύ ωφέλιμοι εγίγνοντο”.

Επανάσταση 1821-φορεσιές και καθαριότητα

 Οι φορεσιές των αγωνιστών της Επανάστασης και η μάχη με τις ψείρες παράλληλα με τις μάχες για την απελευθέρωση........για να γνωρίζουμε τις λεπτομέρειες από την ιστορική εκείνη εποχή.

 Περιγράφει ο Ιωάννης Φιλήμων στο έργο του "Δοκίμιον Ιστορικόν περί της Ελληνικής Επαναστάσεως:

<<Οι πάντες εφόρουν ομοιομόρφως, πρώτον, χιτώνα καθήκοντα μέχρι των γονάτων (φουστανέλλαν), δεόμενον δια ζωστήρος περί την οσφύν, δεύτερον, υποδύτην (γελέκι) και περίσφυρα σάγινα. Τρίτον, πίλον ερυθρούν, ον περιέβαλλον οι πλείστοι και δια στροφίου (σερβέτας), ως οι Τούρκοι. Τέταρτον, πέδιλα εξ ακατέργαστου δέρματος βοϊου απλά και ελαφρά, ως των ποιμένων και γεωργών (τσαρούχια), και πέμπτον, αμφίμαλλον ή ετερόμαλλον χλαίναν (φλοκάτα), ην επαναβλητόν ωσεπιπολύ έφερον οι πλείους. 

Ο χιτών του μεν οπλαρχηγού πολλάς είχε πτυχάς, του δε στρατιώτου ολίγας, του Ρουμελιώτου εν γένει πλειοτέρας, και του Πελοποννησίου μετριωτέρας. Πρώτη βάσις του στρατιωτικού ήδη ιματισμού ήσαν “η φουστανέλλα και το τσαρούχι”, ων άνευ, ως πλεοναζόντων, ου μόνον εθεωρείτο τις αναρμόδιος ή και άνανδρος στρατιώτης, αλλά και ενεπαίζετο ως “ψαλιδοκέρι” μεν ή “σπληνάντερον” παρονομαζόμενος, ει ενεδύετο περισκελίδα (πανταλόνι), ως “τουντούμης” δε και “χαλδούπης” ει έφερε βράκαν.  

φωτο: κλέφτης με χαρακτηριστική ενδυμασία από ορεινή περιοχή-Γεννάδειος Βιβλιοθήκη 

 

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο “Γέρος του Μωριά”!

“Εγεννήθηκα εις τα  1770, Απριλίου 3, την δευτέραν της Λαμπρής.
Εγεννήθηκα εις ένα βουνό, εις ένα δένδρο αποκάτω, εις την Παλαιάν Μεσσηνίαν, ονομαζόμενον Ραμαβούνι.
Όταν εγλύτωσα από την Καστάνιτσα ήμουν χρόνων  10
Διαμονή Μάνης χρόνια   2
Εις την Αλωνίσταινα χρόνια   3
Εις τα Σαμπάζικα χρόνια  12
Εποχή νεότητος, 5 χρόνια ανύπανδρος και αλλους 7 χρόνους υπανδρευμένος, 27 χρόνους είχα όταν με επρωτοκυνήγησαν.
Αρματωλός και κλέφτης αλληλοδιαδόχως χρόνια  5
Φερμάνι Βασιλικό δια εμένα και τον Πετιμεζά στα 1802   3
Το δεύτερο φερμάνι τον Ιαναουάριον 1806, και το Πατριαρχικό Συνοδικό   3
36 χρονών ήμουν όταν επήγα εις την Ζάκυνθο, 50 χρόνους είχα όταν εβγήκα εις την επανάστασι.”

(Απομνημονεύματα Κολοκοτρώνη-Γ.Τερτσέτης)

 

Η κατάσταση μετά την διάλυση του στρατοπέδου Καρύταινας(31/3-1/4/1821)

"Βγαίνοντας" ο Μάρτης του 1821. Ας δούμε τις λεπτομέρειες και ας κατανοήσουμε πως το "Εικοσιένα" ήταν ένα θαύμα. 

Παρά το ότι είχαν συγκεντρωθεί χιλιάδες Έλληνες στην Καρύταινα, παρά το ότι έδωσαν νικηφόρα μάχη, μπροστά στην επέλαση του τούρκικου στρατού διαλύθηκαν προς διάφορες κατευθύνσεις, γιατί δεν είχαν εφόδια, δεν είχαν οργάνωση στρατιωτική, δεν ήταν εμπειροπόλεμοι.

 

Ο Κολοκοτρώνης και άλλοι οπλαρχηγοί, ακολουθώντας το δρόμο για Μοναστήρι Προδρόμου, Στεμνίτσα, Χρυσοβίτσι, στο τέλος έμεινε μόνος με τ’ αλογό του και κατέφυγε στην Παναγία στο Χρυσοβίτσι, να προσευχηθεί και να πάρει δύναμη.

Από τα γραφόμενα του Αμβροσίου Φραντζή:

Από τον Φωτάκο- Η μάχη της Καρύταινας

Μαθαίνουμε λεπτομέρειες  του αγώνα από τα ίδια τα λόγια των πρωταγωνιστών, που μας δίνουν την περιγραφή εκείνων των ημερών,  τα πολεμικά γεγονότα, την έλλειψη εφοδίων, την σκληρή πραγματικότητα του πολέμου, αλλά και την ανθρώπινη πλευρά με τις αδυναμίες, τους φόβους, την αλληλεγγύη, την απειρία, την στέρηση.
Ο πόλεμος ήταν μονόδρομος προκειμένου να αποκτήσουν την ελευθερία τους και δεν είναι σωστό να αξιολογούμε  τα γεγονότα με σημερινά κριτήρια και σύμφωνα με τις τωρινές συνθήκες. Ήταν εντελώς άλλη εποχή. 

Η μάχη της Καρύταινας - 27 Μαρτίου 1821

Ας  μεταφερθούμε νοερά σ’ εκείνη την εποχή για να δούμε τον αγώνα των προγόνων μας, τις πρώτες μέρες της Επανάστασης,  όπως περιγράφει ο Κολοκοτρώνης στα  Απομνημονεύματα του:

“….Σαν είδα, ότι οι Τούρκοι δεν ήσαν την ημέρα εκείνη δια κίνημα, επήρα την χώρα της Καρυταίνης και έκλεισα τους Τούρκους εις το κάστρο (ημέρα 26).
Σταις 27 εσηκώθηκα χαραυγή, με τα χαράματα, και άφησα τους Καρυτινούς καμμιά δεκαπενταριά νομάτους, κι εγώ έπιασα το στενό…..
Την αυτήν ημέραν που εκίνησα, ήγουν 27, με έφθασε ένας ντεσκερές του μακαρίτου του μπεϊζαντέ Ηλία(Ηλία Μαυρομιχάλη), ότι έφθασε με 200 Σπαρτιάτας  εις το Λεοντάρι, και του έγραψα, ότι να φθάση γρήγορα, γιατί σήμερα έχομε τουφέκι. ………

Ο Κολοκοτρώνης ξεκινάει από την Καλαμάτα για την Αρκαδία(24-3-1821)

 24 Μαρτίου 1821- Ο  Κολοκοτρώνης ξεκινάει από την Καλαμάτα για το κέντρο της Πελοποννήσου, την Αρκαδία!
Ας ακολουθήσουμε το Γέρο του Μωριά και τους άλλους οπλαρχηγούς στο δρόμο τους για την Καρύταινα!
Μετά τη κατάληψη της Καλαμάτας οι καπεταναίοι έκαναν συμβούλιο και αποφάσισαν άλλοι  να πολιορκήσουν τα φρούρια της Μεσσηνίας, και άλλοι έμειναν στη Καλαμάτα “για την ευταξίαν”. Από την Σκάλα στις 23 Μαρτίου ο Κολοκοτρώνης έστειλε επιστολή στους Αρκαδίους (περιοχή Τριφυλλίας) για να τους εμψυχώσει και να τους ξεσηκώσει στα  όπλα.
Το υπογράφει ως εξής: Εν Σκάλα την 23 Μαρτίου 1821 1ον έτος της ελευθερίας
Θ. Κολοκοτρώνης   Γρ. Δικαίος

Από την περιγραφή του Φωτάκου:
“Την αυτήν ημέραν εψάλη δοξολογία από τους Καλαματιανούς ιερείς εις τον ποταμό και τότε οι άλλοι μεν πήγαν να πολιορκήσουν τα φρούρια της Μεσσηνίας, ο δε Κολοκοτρώνης με 300 Μανιάτας, τους οποίους επήρεν από τον Μούρτσινον και από τον Π. Μαυρομιχάλην, ο Αναγνωσταράς, ο Αρχιμ. Φλέσας και ο Π. Κεφάλας εξεστράτευσαν την 24 Μαρτίου δια τα μεσόγεια της Πελοποννήσου δια να γενικεύσουν την επανάστασιν, και κατά το χωρίον Σκάλα εις τον δρόμον έμαθαν ότι οι Τούρκοι του Φαναρίου Ζαχαίοι, Μουτριζάνοι, Ζβουρτσάνοι υπέρ τας 4.000 ψυχαίς προετοιμάζοντο να παν εις την Τριπολιτσάν. 

Ημερομηνίες ύψωσης της σημαίας του '21 στη Πελοπόννησο

 

 

Υπάρχει μια σύγχυση κι ένας ανταγωνισμός για τις ημερομηνίες κατά τις οποίες  υψώθηκαν οι σημαίες στους τόπους της Επανάστασης, αλλά έχει λιγότερη σημασία αυτό, μπροστά στο θαύμα του 21. 

 

 Ας δούμε πως παρουσιάζει ο Αμβρόσιος Φραντζής τις ημερομηνίες που υψώθηκαν οι σημαίες της Επανάστασης  όσον αφορά την Πελοπόννησο:  

“Περί των εποχών, καθ’ ας υψώθη η ελληνική σημαία εις εκάστην επαρχίαν της Πελοποννήσου
Επειδή υπάρχει διαφωνία περί του αντικειμένου τούτου, προς πάσαν διάλυσιν αυτής και απόδειξιν αληθείας εκθέτομεν ενταύθα διακεκριμένως τας ημερομηνίας, καθ’ ας υψώθη, μετα την ύψωσιν της οποίας ενηργούντο και αι των φρουρίων πολιορκίαι.

Γορτυνία 21 και 22 Μαρτίου 1821

Τα πολεμικά γεγονότα στη Γορτυνία λίγο πριν την γενίκευση της Επανάστασης  όπως τα περιγράφει ο Ιωάννης Φιλήμων  στο “Δοκίμιον ιστορικόν περί της Ελληνικής Επαναστάσεως”:

“Γόρτυς (Καρύταινα)
 Πεπλουτισμένη υπό ορέων, η Αρκαδία σχηματίζει το κέντρον της Πελοποννήσου. Κλίμα ψυχρόν και εδαφος τραχύ, καθίστησι τους κατοίκους αυτής γενναίους προς τους κινδύνους και χαρακτήρος ισχυρογνώμονος. Άλλοτε διακρίνοντο ανδρειότεροι μεταξύ των Αρκάδων οι Μαντινείς, επί της παρούσης όμως εποχής τοιούτοι εφάνησαν οι Γορτύνιοι(Καρυτηνοί). …….

(φωτο: από Wikipedia.gr)

Οι Πλαπουταίοι επικεφαλής της Επανάστασης στη Γορτυνία, 20 Μαρτίου 1821(συνέχεια)

Τα γεγονότα που ακολούθησαν στα δυτικά της Γορτυνίας, τις επόμενες ημέρες μετά την σύσταση των δύο στρατιωτικών σωμάτων στο Μπέτσι και Ρένεση, με τους Λαλαίους  τουρκαλβανούς και την απόκρουση τους στον Πύργο Ηλείας από τους γιούς του Κολοκοτρώνη.
(….συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησης)

Ο Αμβρόσιος Φραντζής, πρωτοσύγκελλος της πρώην Χριστιανουπόλεως επαρχίας Αρκαδιάς (Αρκαδιά λεγόταν η Κυπαρισσία), στο έργο του  “Επιτομή της Ιστορίας της Αναγεννηθείσης Ελλάδος (1715-1835)”, περιγράφει: